Οι ειδικοί απαντούν

EPAPSY Admin

EPAPSY Admin

Είναι σε μεγάλο βαθμό αποδεκτό στη γενικότερη ιατρική πρακτική το γεγονός της ιδιαίτερης σχέσης του ιατρού (θεραπευτή) και του ασθενή (θεραπευόμενου). Το τρίπτυχο διάγνωση-αντιμετώπιση-θεραπεία αναφέρεται τις περισσότερες φορές αποκλειστικά και μόνο στον ίδιο τον ασθενή, ο οποίος συνήθως έχει και το αντίστοιχο αίτημα. Στο πλαίσιο της Ψυχιατρικής αρκετές φορές καθίσταται εντελώς απαραίτητη η συνεργασία ενός τρίτου προσώπου, συνήθως συγγενικού. Η πιο συνηθισμένη περίπτωση, που αφορά τη διάγνωση και συνάμα την αντιμετώπιση είναι αυτή των ψυχωτικών καταστάσεων.

Υπάρχει όμως και μια πολύ συχνή κατάσταση, στην οποία η παρουσία και η αρωγή ενός άλλου ατόμου είναι εξόχως σημαντική. Πρόκειται για την άνοια των ηλικιωμένων ατόμων. Τα άτομα που φροντίζουν αυτούς τους ασθενείς χαρακτηρίζονται με τον όρο «φροντιστές» (μετάφραση του αγγλικού όρου care givers).  Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για συγγενικά πρόσωπα των ανοϊκών ατόμων (σύζυγοι, τέκνα, αδέρφια). Ο φροντιστής βοηθά σε καθημερινή βάση τον ασθενή με άνοια, ώστε να εξασφαλίζεται η κατά το δυνατόν ανεξάρτητη διαβίωσή του.

Η άνοια είναι ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από έκπτωση πολλαπλών γνωστικών λειτουργιών, όπως η μνήμη, η μάθηση, ο λόγος, ο προσανατολισμός, η συγκέντρωση, η κρίση και η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Πολλές φορές ο όρος «άνοια» ταυτίζεται με τη Νόσο του Alzheimer. Πρέπει να τονιστεί ότι η Νόσος του Alzheimer αποτελεί είδος άνοιας και μάλιστα το πιο συχνό (50-60%). Η δεύτερη πιο συχνή άνοια είναι η «αγγειακή» (15-30%), που έχει ως κύριο προδιαθεσικό παράγοντα την υπέρταση. Σήμερα στη χώρα μας υπάρχουν περίπου 150.000 ανοϊκοί ασθενείς. 

Εκτός από τις γνωστικές λειτουργίες που επηρεάζονται, πολύ συχνή είναι και η μεταβολή του τρόπου συμπεριφοράς του ασθενούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατό να εμφανιστεί συμπτωματολογία παραληρητικών πεποιθήσεων, όπως ότι οι άλλοι κλέβουν τον ασθενή, ότι η οικογένεια θα τον εγκαταλείψει, ότι ο/η σύζυγος τον/την απατά ή ότι κάποιοι ξένοι ζουν μέσα στο σπίτι. Η πιο πάνω συμπτωματολογία έχει ως αποτέλεσμα σαφή αλλαγή της προσωπικότητας, ευερεθιστότητα, καχυποψία και διαταραχή της σχέσης με τα κοντινά πρόσωπα. Απόρροια αυτής της κατάστασης είναι οι «φροντιστές» να υφίστανται έντονη ψυχολογική επιβάρυνση, που ευοδώνεται από την αλλαγή της σχέσης με τον ασθενή, τη διαταραχή της επικοινωνίας και τον περιορισμό των καθημερινών δραστηριοτήτων και του ελεύθερου χρόνου.  Επιπρόσθετες καταστάσεις όπως η επιθετικότητα, η άσκοπη περιπλάνηση, η διαταραχή του ύπνου και κάποιες τυχόν εξαρτήσεις είναι δυνατό να οδηγήσουν τους φροντιστές σε αναζήτηση άλλου είδους βοήθειας, όπως νοσηλεία ή εγκατάσταση σε οίκο ευγηρίας. Ιδιαίτερα ψυχοφθόρο είναι το διαρκές αίσθημα άγχους, η «έγνοια» για τον ασθενή, την ασφάλειά του και τα πιθανά καθημερινά απρόοπτα. Η ψυχολογική επιβάρυνση των συγγενών-φροντιστών έχει ως αποτέλεσμα η επίπτωση της κατάθλιψης σε αυτούς να είναι σημαντικά αυξημένη (14-47%). 

Η ορθότερη αντιμετώπιση είναι ασφαλώς η έγκαιρη προσφυγή στον ειδικό, καθώς με τη χορήγηση της κατάλληλης αγωγής επιτυγχάνεται αφενός η βραδύτερη εξέλιξη της άνοιας και αφετέρου ο έλεγχος της παραληρητικής ή επιθετικής συμπτωματολογίας. Τακτικές από τους συγγενείς-φροντιστές που δυνητικά μπορούν να είναι ωφέλιμες είναι η προσαρμογή στους ρυθμούς του ασθενή, η μη εμμονή σε αυστηρή συμμόρφωση, η ικανότητα αποδοχής της αλλαγής, η ανοχή στην προβληματική συμπεριφορά, ο σεβασμός των συναισθημάτων και η διαμόρφωση ενός συναισθηματικά υποστηρικτικού περιβάλλοντος.

Σε ψηφοφορία που διενήργησε κάποτε το περιοδικό  Rolling Stone, ως καλύτερο Rock Album όλων των εποχών ψηφίστηκε το Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band των Beatles. Στο δίσκο αυτό υπάρχει το μελωδικότατο τραγούδι «With a little help of my friends» (με τη μικρή βοήθεια των φίλων μου). Στην περίπτωση των φροντιστών των ανοϊκών ασθενών, η δική μας μικρή βοήθεια γίνεται επαγωγικά τεράστια για τους ίδιους τους ασθενείς.

 

Αχιλλέας Οικονόμου,

Ψυχίατρος Κλιμακίου Τήνου Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας ΒΑ Κυκλάδων ΕΠΑΨΥ

Πρόεδρος Ένωσης Επαγγελματιών Ψυχιάτρων Ελλάδα

Το ΔΣ της ΕΠΑΨΥ και οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας του φορέα μας ευχαριστούν θερμά το Ινστιτούτο Ομαδικής Ανάλυσης-ΙΟΑΦ για τη δυνατότητα που παρείχε να παρακολουθήσουν δωρεάν το Εισαγωγικό Σεμινάριο στην Ομαδική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία. Η συμμετοχή στο σεμινάριο, καθώς και η ευρύτερη συνεργασία των φορέων μας, βοηθάει έμπρακτα τους εργαζόμενους σε προσωπικό επίπεδο και το έργο της μονάδας συνολικά.

Τα πεδία εφαρμογής της κοινωνικής - κοινοτικής ψυχιατρικής σήμερα

Παναγιώτης Χ. Χονδρός, Ψυχολόγος, Πρόεδρος ΕΠΑΨΥ, Αντιπρόεδρος Ομοσπονδίας Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας ΑΡΓΩ

 

Μπορεί η Ψυχιατρική να μην είναι κοινωνική; Από την δεκαετία του ‘60 ο ορισμός της κοινοτικής ψυχιατρικής εμπλουτίζεται με σημαντικές πτυχές που σε κάθε διαφορετική απόπειρα προσδιορισμού της έννοιας έρχονται να προσθέσουν καίρια σημεία αναφοράς όπως: η έγκαιρη αναγνώριση της ψυχικής ασθένειας, η αποτελεσματική αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων (οικογένεια, κοινωνικά δίκτυα, συναδέλφους άλλων πεδίων), η ύπαρξη κοινωνικού κινήματος, η προσβασιμότητα υπηρεσιών και η αποδοχή ευθύνης, η αντιμετώπιση των αναγκών του πληθυσμού και όχι μόνο του ατόμου, η πληθώρα δομών και μορφών παρέμβασης,  η ύπαρξη δικτύου. Από τους πιο διαδεδομένους και αποδεκτούς ορισμούς, αυτός των Szmukler & Thornicroft (2001), θα κρατήσουμε την αναφορά σ’ ένα σύστημα υπηρεσιών που απαρτιώνουν ένα μεγάλο εύρος πόρων επαρκούς ικανότητας κάλυψης αναγκών που λειτουργούν σε προσβάσιμες τοποθεσίες. Σύμφωνα μ’ αυτό το στοιχείο θα πρέπει να δούμε ποιες εκβάσεις σήμερα εμπεριέχουν αυτή την αποτελεσματική αξιοποίηση πόρων. Με ποιο τρόπο μπορούμε να δίνουμε ικανοποιητικές απαντήσεις πέρα από την διάγνωση και την αντιμετώπιση των ψυχιατρικών συμπτωμάτων; Αναφερόμαστε σε προβλήματα που σχετίζονται με κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες, όπως η εργασία σ’ ένα ασφαλές περιβάλλον, η στέγαση, η προστατευμένη πρώιμη παιδική ηλικία, η αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων (φτωχοποιήση) πιθανών οικονομικών κρίσεων, το φυσικό περιβάλλον, την πιθανή ανάγκη για μετανάστευση. Αυτά που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αποκαλεί κοινωνικούς παράγοντες της υγείας και η συσχέτιση τους με την εμφάνιση σοβαρών σωματικών και ψυχικών ασθενειών θεωρείται πλέον αδιάσειστο δεδομένο (Marmot & Wilkinson, 2003). Ουσιαστικά επιδιώκουμε να βγάλουμε την ψυχιατρική από τους τέσσερεις τοίχους του ιατρείου, του κέντρου, της μονάδας, στη γειτονιά, την τοπική κοινότητα, στην κοινωνική πραγματικότητα.  

Έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην χώρα μας, με την θέσπιση νομοθεσίας, την δημιουργία περισσότερων από 400 κοινοτικών δομών ψυχικής υγείας, ανάμεσα στις οποίες και 30 Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης και την ανάπτυξη αντίστοιχου κεφαλαίου ανθρώπινου δυναμικού, την αλλαγή, τέλος, ως ένα βαθμό, της στάσης του πληθυσμού απέναντι στην ψυχική ασθένεια (Chondros & Stylianidis, 2016, Chondros, 2015).  

Υπάρχουν βέβαια σημαντικές προσκλήσεις:

  • Οι ασφυκτικές ελλείψεις σε δομές για παιδιά και εφήβους
  • Η ανάγκη αύξησής του αριθμού κέντρων ημέρας, κινητών μονάδων και μονάδων για ειδικά προβλήματα
  • Η εφαρμογή της νομοθεσίας που να επιτρέπει την λειτουργία και να ενισχύει την τομεοποίηση, όπως ο πρόσφατος ν.4461/17
  • Η αξιοποίηση στην πράξη της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία μέσω της εκπαίδευσης, της αξιολόγησης των υπηρεσιών και της δημιουργίας μηχανισμών ελέγχου και πρόληψης
  • Η προώθηση διατομεακά της έννοιας της ενδυνάμωσης και της ενεργούς εμπλοκής των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας (Στυλιανίδης, Χονδρός, Λάβδας, 2016)
  • Η ανάπτυξη της ικανότητας των φορέων να οργανώνουν υπηρεσίες λαμβάνοντας υπόψη την ψυχοκοινωνική διάσταση της προσφυγικής συνθήκης

Η κοινωνική - κοινοτική ψυχιατρική βρίσκεται διαρκώς σε προβληματισμό σχετικά με τον καθορισμό του πεδίου παρέμβασης, τον λόγο που θα υιοθετήσει, την θέση της σε σχέση και έναντι άλλων κλάδων, την ανάγκη μεταρρύθμισης της ψυχιατρικής κουλτούρας (Di Nicola, 2019, Στυλιανίδης, 2019). Θα πρέπει στην χώρα μας να βρούμε τα σημεία εφαρμογής με ευρείες συνεργασίες με τους άμεσα εμπλεκόμενους (λήπτες υπηρεσιών, φροντιστές, άλλους κοινοτικούς φορείς), δίνοντας απαντήσεις σε σύνθετα κοινωνικά – πολιτικά προβλήματα και αξιολογώντας τις εκβάσεις των δράσεων, των προγραμμάτων και των υπηρεσιών μας, λαμβάνοντας υπόψη και τον κοινωνικό αντίκτυπο τους.   


 

 

  • Chondros P & Stylianidis S (2016). Psychiatric Reform in Greece. In Stylianidis S (Ed.) Social and community psychiatry. Springer DOI 10.1007/978-3-319-28616-7
  • Chondros P (2015). The contribution of NGOs in the empowerment of users and family members in Greece: Actions and problems. In Economou M, Javed A, Madianos M, Peppou L. (Eds.) Psychosis: patients and families. International and Greek Examples of psychiatric Rehabilitation. Hellenic Branch of the World Association for Psychiatric Rehabilitation, 36-39.
  • Di Nicola V. (2019). A person is a person through other persons: A social psychiatry manifesto for the 21st century. World Soc Psychiatry;1:8-21.
  • Marmot M, Wilkinson R. (2003). Social determinants of health: the solid facts. Copenhagen, : World Health Organization.
  • Szmuckler G. & Thornicroft G (2001). What is community psychiatry? In: Thornicroft G, Szmukler G. (Eds.) Textbook of community psychiatry, Oxford: Oxford University Press, 1-12
  • Στυλιανίδης Σ (2019). Ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα: στοιχεία αναστοχασμού. Σύναψις 54:4-9
  • Στυλιανίδης Σ, Χονδρός Π, Λάβδας Μ (2016). Εισαγωγή. Στο: Στυλιανίδης Σ (Επιμ.) Ενδυνάμωση και συνηγορία. Για μια δημοκρατία της ψυχικής υγείας. Τόπος: Αθήνα: 15-51




Πηγή: Ψυχιατρικό Βήμα, 2: 8

 

Η Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (Ε.Π.Α.Ψ.Υ.) ζητεί Νοσηλευτή/τρια  για σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου, στον Ξενώνα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης "Οδυσσέα" στην Αττική. 

Η θέση είναι πλήρους απασχόλησης και αφορά σε κυλιόμενο ωράριο.  Επιθυμητή σχετική εμπειρία όπως και η κατοχή διπλώματος Ι.Χ.

Αποστολή βιογραφικών μέχρι 27/11 στο e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Η Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (Ε.Π.Α.Ψ.Υ.) ζητεί Κοινωνικό Λειτουργό για σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου, στον Ξενώνα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης "Οδυσσέα" στην Αττική.  Η θέση είναι πλήρους απασχόλησης και αφορά σε κυλιόμενο ωράριο.

Επιθυμητή σχετική εμπειρία. 

Αποστολή βιογραφικών μέχρι 27/10 στο e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

“H μουσική είναι μαγεία, έχει κάτι από το όνειρο”

Αφιερωμένο στην Τέχνη είναι το τελευταίο video σειράς για την εβδομάδα ψυχικής υγείας. Ο Αλέξης , η Νίκη, η Χριστίνα , η Σίλια και η Σοφιάννα παίζουν μουσική στο σαλόνι του Κέντρου Ημέρας Franco Basaglia. 

Στο δεύτερο επεισόδιο της δεύτερης σεζόν podcast του Κέντρου Ημέρας, ο Δημήτρης Γαλάνης και η Νικολέτα Κώνστα, συστημικοί οικογενειακοί θεραπευτές του Κέντρου Ημέρας προσπαθούν συνοπτικά να παρουσιάσουν την οικογενειακή θεραπεία, που ενδείκνυται,τα οφέλη της και άλλα πλεονεκτήματα.

Ακούστε το επεισόδιο με τίτλο “H φροντίδα της οικογένειας στο Κέντρο Ημέρας Franco Basaglia” πατώντας εδώ. 

Το ένατο επεισόδιο της σειράς Podcast “Μαζί στην κρίση: Μίλησέ μας” με τίτλο “Εργασία και εγκλεισμός. Η αντίστροφη της κατάστασης στα χρόνια του Covid” είναι στον αέρα.

Στο συγκεκριμένο podcast συζητάμε σε συνεργασία με τον ΚοιΣΠΕ Ηλιοτρόπιο τα οφέλη της εργασίας στην ψυχοκοινωνική αποκατάσταση αλλά και τις αλλαγές που επέφερε η κρίση της πανδημίας στην εργασία και την ψυχική μας κατάσταση αντιστρέφοντας την κατάσταση βάζοντας μας όλους δυνητικά στη θέση του "ευάλωτου πληθυσμού".

Συμμετέχουν: 

Αμπντελαντίφ Δανιήλ , Εργαζόμενος ΚΟΙΣΠΕ Ηλιοτρόπιο , λήπτης υπηρεσιών ψ. υγείας

Βασιλόπουλος Φώτης , Ψυχολόγος Κέντρου Ημέρας Franco Basaglia

Κόλλια Έλενα , Ψυχολόγος ΚοιΣΠΕ Ηλιοτρόπιο

Ακούστε το νέο επεισόδιο της Σειράς Podcast “Μαζί στην κρίση: Μίλησέ μας”  πατώντας εδώ

Τη λίστα από όλα τα δημοσιευμένα podcasts μπορείτε βρείτε εδώ

 

Δείτε παρακάτω τις παρεμβάσεις του Καθ. Κοινωνικής Ψυχιατρικής Στέλιου Στυλιανίδη, ψυχίατρου - ψυχαναλυτή, ιδρυτή και επιστημονικού συμβούλου της ΕΠΑΨΥ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2020:

9/10/2020 Συνέντευξη στη Φ. Λαμπρίδη στην εκπομπή του TVXS.gr στο Κόκκινο
10/10/2020  Παγκόσμια ημέρα Ψυχικής Υγείας : O χάρτης της ντροπής των ακούσιων νοσηλειών, To Βήμα

10/10/2020 Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Τι δεν λέμε, TVXS.gr

23.10.2018 Η ιστορία και η φιλοσοφία της Ε.Π.Α.Ψ.Υ

Παρακολουθήστε το τρίτο βίντεο που ετοίμασαν επαγγελματίες του Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου της ΕΠΑΨΥ- Franco Basaglia, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Σε αυτό μας εξηγούν γιατί η προαγωγή και πρόληψη ψυχικής υγείας σε ενήλικες και παιδιά είναι σημαντικές. 

Η Ε.Π.Α.Ψ.Υ. ιδρύθηκε το 1988 και έκτοτε δραστηριοποιείται αδιάκοπα με σκοπό την προσφορά ενός εναλλακτικού μοντέλου παροχής ψυχιατρικής φροντίδας στην Κοινότητα, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου για την Ψυχική Υγεία «Ψυχαργώς» και με βάση τις αρχές της Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης.

 

Στηρίζουμε

Στηρίξτε μας

Αριθμοί Λογαριασμού Δωρεών

ALPHA BANK ΙΒΑΝ - GR8001405010501002002007209

ΕΘΝΙΚΗ ΙΒΑΝ - GR1801101380000013848014745


Επικοινωνία

  Ε.Π.Α.Ψ.Υ.
Σαλαμίνος 36,
Μαρούσι, Αττική, Τ.Κ.: 151 24

 +30 210 80 56 920

        +30 210 80 56 921 (Φαξ)

 This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 9.00 - 17.00