Νέα - Εκδηλώσεις

Στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά καιρούς δημοσιεύονται από το αρμόδιο Γραφείο Εθνικών Στατιστικών Στοιχείων δεδομένα σε σχέση τον αριθμό θανάτων ατόμων που η ευθύνη της ζωής και της φροντίδας τους βρίσκεται στο κράτος (νοσηλευόμενοι, οικότροφοι, φυλακισμένοι κ.α.). Πέρσι προκλήθηκε σάλος όταν αποκαλύφθηκε ότι 43 άτομα πέθαναν σε νοσοκομειακούς θαλάμους από ασιτία που δε σχετιζόταν με την παθολογία τους. Τα στοιχεία προκάλεσαν παρέμβαση του Cameron και για τους βρετανούς θεωρήθηκαν εθνική ντροπή. Ποια είναι η αντίστοιχη εικόνα στη χώρα μας; Των Π. Χόνδρου & Ξ. Βαρβαρέσου

Τη Δευτέρα 18 Φεβρουαρίου 2013 ο Συνήγορος του Πολίτη συγκάλεσε μία ειδική σύσκεψη για τα προβλήματα στο σύστημα υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Η συνάντηση οργανώθηκε μετά από την αναφορά που είχε καταθέσει το Δεκέμβριο το Δίκτυο φορέων ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ΑΡΓΩ και είχε αντικείμενο τα διαπιστωμένα προβλήματα στο χώρο: τη μη εφαρμογή των νόμων και τα θεσμικά – διαχειριστικά κενά του συστήματος, την μη εφαρμογή της τομεοποίησης, το θέμα της αξιολόγησης των υπηρεσιών. Συμμετείχαν εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέλη σχετικών επιτροπών, εκπρόσωποι επιστημονικών εταιρειών.

Συνέπεσε με την είδηση θανάτου τριών ψυχικά πασχόντων, σε δημόσιο ψυχιατρείο και σε οικοτροφείο που λειτουργεί από ΝΠΙΔ. Στο πρόσφατο παρελθόν ανάλογα περιστατικά ξεχάστηκαν κάτω από τον κρότο της πρώτης δημοσιοποίησης χωρίς να αποδοθούν ευθύνες ή ακόμα τα περιστατικά αυτά να αποτελέσουν θλιβερή αιτία για την αλλαγή του συστήματος και των μηχανισμών προστασίας των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων.

Ο προσκεκλημένος εισηγητής καθ. Bob Grove, Senior policy advisor του Mental Health Europe και μέλος της ομάδας αξιολόγησης της ΕΕ για την Α’ φάση του Ψυχαργώς, μίλησε για ένα σκάνδαλο που αποκαλύφθηκε πριν λίγες εβδομάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το χαρακτήρισε ως «την δική μας Λέρο» και αφορούσε τη σειρά θανάτων και περιστατικών παραμέλησης ασθενών σ’ ένα συγκεκριμένο ίδρυμα (μη ψυχιατρικό) της Αγγλίας. Οι διαδικασίες και οι τύποι, έστω πλασματικά, τηρούνταν εν προκειμένω και αυτό επέτρεψε τη γιγάντωση του σκανδάλου. Δήλωσε ότι ακόμα και σε χώρες με διαφορετική κουλτούρα οργάνωσης των υπηρεσιών, με συστήματα αξιολόγησης, μέτρησης δεικτών, ελέγχων, είναι δυνατόν να αποκαλυφθούν τρομακτικά εγκλήματα αμέλειας ή κακοποίησης.

Ο λόγος που αναφέρθηκε σ’ αυτό ήταν για να τονίσει το γεγονός ότι η Ελλάδα όχι απλώς χρειάζεται συστήματα τακτικής παρακολούθησης και αξιολόγησης της φροντίδας, όπως όλοι συναινούν, αλλά αυτά θα πρέπει να βασίζονται σε όσα βιώνουν και μαρτυρούν οι ίδιοι οι λήπτες των υπηρεσιών, οι ασθενείς, στην συνδιαλλαγή με τους εργαζόμενους και όχι μόνο σε αριθμούς και διαχειριστικά δεδομένα διοικήσεων και επιτροπών. Όλοι συμφώνησαν ότι η ουσιαστική μεταρρύθμιση, αυτή που θα μας απομακρύνει από εικόνες και περιστατικά ντροπής, είναι θέμα πολιτικής βούλησης και όχι θέμα τεχνοκρατικό.

Για να μην θολώνει το μυαλό μας από τέτοιους προβληματισμούς θα πρέπει να φέρνουμε τον εαυτό μας ή κάθε οικείο μας στη θέση του ασθενή. Πώς θα θέλαμε να μας αντιμετωπίζουν και να μας φροντίζουν; Θα εμπιστευόμασταν τη φροντίδα μας, τη ζωή μας σε κάθε φορέα του κράτους; Η απάντηση μας θα πρέπει να είναι μία: εφαρμογή του ν. 4074/12 που επικυρώνει τη Σύμβαση των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, μιας Σύμβασης που προτείνει μηχανισμούς στήριξης, εποπτείας και βελτίωσης του συνόλου του συστήματος ψυχικής υγείας.

Τα δικαιώματα των ασθενών δεν είναι πολυτέλεια. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία είναι πολύ ξεκάθαρη και είναι πλέον νόμος του ελληνικού κράτους. Δεν είναι μία ιδεολογική διακήρυξη, προβλέπει μηχανισμούς εφαρμογής, παρακολούθησης και ελέγχου και υπάρχει συγκεκριμένη διαδικασία καταγγελιών. Τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, και των ψυχικά ασθενών βέβαια, αφορούν την πρόσβαση σε επαρκή και κατάλληλη φροντίδα, στις συνθήκες διαβίωσης, την ασφάλεια και την ελευθερία από κάθε είδους κακοποίηση, την αυτόνομη διαβίωση. Βασικά στοιχεία της φιλοσοφίας της σύμβασης και της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αναπηρία είναι: οι κατάλληλες προσαρμογές (αξιοποιούμε όλους τους πιθανούς διαθέσιμους πόρους και παρέχουμε υποστήριξη, φροντίδα και συνηγορία ανάλογα με τις συγκεκριμένες ανάγκες) και η συνεργασία με το άτομο με αναπηρία σε κάθε επίπεδο (σε αντίθεση με την έως τώρα αντιμετώπιση του ανάπηρου ως παθητικού δέκτη φιλανθρωπίας).

Η βελτίωση των υπηρεσιών μπορεί να ξεκινήσει από την αλλαγή απλών καθημερινών πραγμάτων και δε σχετίζεται πάντα και άμεσα με την ύπαρξη οικονομικών πόρων. Η ύπαρξη χαρτιού υγείας στις τουαλέτες δεν είναι θέμα προϋπολογισμού και νομοθεσίας. Η πλήρης εφαρμογή της Σύμβασης απαιτεί σειρά πολλών αλλαγών στο νομοθετικό πλαίσιο, σε τρόπους οργάνωσης και λειτουργίας αλλά κυρίως σε νοοτροπίες. Προϋποθέτει ένα ενδυναμωμένο κίνημα Συνηγορίας στο οποίο θα συμμετέχουν και θα αρθρώνουν Λόγο όλοι οι εμπλεκόμενοι, οι λήπτες υπηρεσιών, οι οικογένειές τους, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, πολίτες που θεωρούν πως η ψυχική υγεία και η εύρυθμη λειτουργία του εν λόγω συστήματος δεν είναι πολυτέλεια.

Η νέα παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την υποστήριξη και χρηματοδότηση δομών ψυχικής υγείας είναι, μάλλον η τελευταία, ευκαιρία για να φύγουμε από την στείρα αναφορά σε νούμερα, διαθέσιμους πόρους και κατ’ επίφαση διαδικασίες και να περάσουμε σ’ ένα κίνημα που θα επιδιώκει ουσιαστική αλλαγή στην έννοια της ψυχιατρικής φροντίδας, με συμμετοχή και λόγο των ληπτών των υπηρεσιών, με βάση τα δικαιώματα και με καταπολέμηση των προκαταλήψεων. Για τους περισσότερους ψυχικά ασθενείς στην κοινότητα οι δομές είναι το σπίτι τους. Οι περισσότεροι επαγγελματίες ψυχικής υγείας δίνουμε έναν αγώνα σεβασμού για τους ασθενείς αυτούς και η διαχείριση της ντροπής είναι κάτι που δεν αξίζουμε και δεν αντέχουμε άλλο.

Ο Παναγιώτης Χονδρός είναι ψυχολόγος, Πρόεδρος ΕΠΑΨΥ – Γραμματέας συντονιστικής Δικτύου ΑΡΓΩ

Η Ξένια Βαρβαρέσου είναι Ψυχολόγος, Μέλος ΔΣ Ελληνικού Κλάδου Παγκόσμιας Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης

 

ΠΗΓΗ: TVXS

Ο κ. Στυλιανίδης Στέλιος, Αν. Καθ. Κοινωνικής Ψυχιατρικής Παντείου Παν/μίου, συμμετείχε στην εκπομπή “MEGA Σαββατοκύριακο” που προβλήθηκε την Κυριακή 17 Φεβρουαρίου, σχολιάζοντας το θέμα της απομόνωσης και καθήλωσης ασθενών. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Το δράμα στο ελληνικό ψυχιατρικό σύστημα, αν το πούμε σύστημα και όχι ένα απλό άθροισμα υπηρεσιών, είναι ότι το ποσοστό των αναγκαστικών νοσηλειών στην Ελλάδα ξεπερνά το 60%, ενώ το αντίστοιχο στη Γαλλία είναι 12,5%, στη Μ. Βρετανία 13,5%, στη Δανία 4,6% ενώ στην Τεργέστη όπου έχει εφαρμοστεί με πολύ μεγάλη επιτυχία αυτό που λέμε ψυχιατρική μεταρρύθμιση, που σημαίνει μια ψυχιατρική φροντίδα με ανθρώπινο πρόσωπο, είναι 0,8%. Υπάρχει μια εγκύκλιος εδώ και 3 χρόνια, που έχει εκδοθεί από τον κ. Βλάση Τομαρά, Αν. Καθ. Ψυχιατρικής της Πανεπιστημιακής Κλινικής του Αιγινιτείου, ως πρόεδρο της Επιτροπής Προστασίας των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων του Υπουργείου Υγείας. Αυτή η εγκύκλιος που έχει κυκλοφορήσει σε όλες τις μονάδες της χώρας, λέει ότι κατ’ εξαίρεσιν, όταν δεν υπάρχει δηλαδή λιγότερο περιοριστική εναλλακτική λύση, εφαρμόζεται το μέτρο της καθήλωσης, και αυτό πρέπει να γίνεται για κάποιες ώρες και με πολύ συγκεκριμένες ενδείξεις και ιατρικό πρωτόκολλο που παρακολουθείται.»

Για να παρακολουθήσετε απόσπασμα από την εκπομπή του κ. Μανώλη Αναγνωστάκη και κ. Ιορδάνη Χασαπόπουλου, “MEGA Σαββατοκύριακο”, πατήστε εδώ.

 

ΠΗΓΗ: MEGA

Πλήθος κόσμου, έδωσε το παρόν, στην παρουσίαση του δεύτερου κατά σειρά βιβλίου του Σταμάτη Μαλέλη, «Το Τέρας κι Εγώ.Κατάθλιψη: Το λυκόφως και το λυκαυγές».

Υπουργοί και βουλευτές από όλο το πολιτικό φάσμα, άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων, φίλοι του συγγραφέα, παλιοί και νέοι συνάδελφοι, καθώς και απλός κόσμος ήταν δίπλα στον Διευθυντή Ειδήσεων και Ενημέρωσης του Star στην παρουσίαση του βιβλίου του.

«Το Τέρας κι Εγώ. Κατάθλιψη: Το λυκόφως και το λυκαυγές» παρουσίασαν ο καθηγητής ψυχιατρικής Στέλιος Στυλιανίδης, ο γνωστός σκηνοθέτης Σωτήρης Χατζάκης και ο γνωστός στιχουργός και επιστήθιος φίλος του Σταμάτη Μαλέλη Κυριάκος Ντούμος.

«Είμαι πάρα πολύ συγκινημένος, που είναι τόσοι φίλοι εδώ ανάμεσα μας. Ήταν από τις σπάνιες φορές που κάποιος μπορεί να έχει τη δυνατότητα να δει παλιούς του φίλους, ανθρώπους στους οποίους χρωστάει πάρα πολλά, ανθρώπους που συμπορεύτηκε μαζί τους, παλιούς του συντρόφους και νέους συντρόφους, φίλους πραγματικούς και ανιδιοτελείς», είπε στον πρόλογο του.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στο θέμα της κατάθλιψης, λέγοντας πως «είναι μια πάρα πολύ σοβαρή υπόθεση. Ήδη ο ελληνικός λαός υποφέρει και από αυτό, και η σημερινή κρίση και συγκυρία, κάνει πολύ μεγαλύτερα τα αδιέξοδα, και οδηγεί πάρα πολύ κόσμο στην κατάθλιψη. Η κοινωνία, έχει άμεση σχέση με την κατάθλιψη».

Το πρόβλημα, και η δημιουργία της κατάθλιψης, βρίσκεται όπως είπε, «στο κομβικό σημείο που συναντάται η κοινωνική εξέλιξη και το κοινωνικό γίγνεσθαι, με τις πραγματικές επιθυμίες του καθένα μας».

Περιγράφοντας την απήχηση που είχε στον κόσμο το βιβλίο, είπε:

«Από τη στιγμή που βγήκε το βιβλίο μου, δεν περίμενα πως τόσος πολύς κόσμος θα με πάρει να μου πει ότι έχει αυτό το πρόβλημα. Ακόμα και σήμερα, χιλιάδες άνθρωποι έχουν πάρει στο τηλεφωνικό κέντρο του Star, και μου στέλνουν μηνύματα, ζητώντας απεγνωσμένα βοήθεια για το θέμα της κατάθλιψης. Το θέμα της ψυχικής υγείας δυστυχώς, δεν έχει αντιμετωπιστεί από το κράτος, με τη σοβαρότητα που θα έπρεπε. Ειδικά στην επαρχία, που την αφήσαμε με το στίγμα, και τους ανθρώπους να ντρέπονται να πάνε στο γιατρό, μην τους πει τίποτα η μικρή κοινωνία. Μακάρι το βιβλίο μου να γίνει αφορμή να πέσουν αυτά τα ταμπού».

Ξεκαθάρισε ωστόσο, πως «μόνο οι ειδικοί και οι επιστήμονες μπορούν να δώσουν πραγματικές συμβουλές».

Όσο για την εμπειρία του Σταμάτη Μαλέλη μέσα από αυτή τη νικηφόρα πορεία με αντίπαλο το τέρας της κατάθλιψης;

Αυτό που του έμεινε, «κι αυτό που πρέπει ν΄ακολουθήσω πια από εδώ και πέρα, είναι να κάνω στη ζωή μου αυτό που θέλω εγώ, κι όχι αυτό που μου επιτάσσουν κάποιοι άλλοι. Να ακολουθώ πιο πολύ το υποσυνείδητο μου, και όχι το Εγώ. Τον ορθολογισμό. Και έτσι μπορεί να έρθει η πλήρης ισορροπία σε έναν άνθρωπο».

 

 

 

 

 

 ΠΗΓΗ: STAR

Συνέντευξη του κ. Στυλιανίδη Στέλιου, Ψυχιάτρου - Ψυχαναλυτή και Επ. Διευθυντή της Ε.Π.Α.Ψ.Υ., στην κα. Ράπτη Γιούλα.

Η κρίση έφερε τα πάνω κάτω οικονομικά, κοινωνικά, ψυχολογικά. Οι υπερβολικές δόσεις φόβου, ανασφάλειας αλλά και ενοχής έκαναν τον ψυχισμό μας ευάλωτο. Εθνική ενηλικίωση -και όχι κατάθλιψη-, συλλογικότητα και δημιουργικότητα είναι η απάντηση, αντί να πέσουμε όλοι μαζί στα πατώματα.

 

 

 

ΠΗΓΗ: ΕΨΙΛΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ (03.02.2013)

Τα «χέρια» για μελλοντικές δράσεις από κοινού προς όφελος της τοπικής κοινωνίας έδωσαν την Τρίτη 29 Ιανουαρίου το Οικοτροφείο της ΕΠΑΨΥ (Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης Ψυχικής Υγείας) στη Λυκόβρυση και ο Εξωραϊστικός, Πολιτιστικός Σύλλογος «Η Πεύκη».

Στη συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στον χώρο του Οικοτροφείου, οι δύο πλευρές ενημέρωσαν η μία την άλλη για τις δράσεις της και την προσφορά της στην κοινωνία.

Από τη διοίκηση του Οικοτροφείου παραβρέθηκε η επιστημονική υπεύθυνη Πέπη Μπελέκου και η κοινωνική λειτουργός Αγγελική Παπαλάμπρου, ενώ από τον Σύλλογο, ο πρόεδρος Βασίλης Μήκας, η γραμματέας Δώρα Παππά και το μέλος Μαίρη Χέλμη.

Στη συνάντηση ανταλλάχθηκαν απόψεις σχετικά με τις ανάγκες της Κοινότητας αυτόν τον καιρό. Η ΕΠΑΨΥ παρουσίασε κάποιες ιδέες για μελλοντικές δράσεις Κοινοτικής Ψυχικής Υγείας, τις οποίες ο Σύλλογος δήλωσε ότι θα υποστηρίξει με κάθε δυνατό τρόπο.

Μερικές σκέψεις - προτάσεις που θα επεξεργαστούν οι δύο πλευρές είναι η συνδιοργάνωση ημερίδας με θέμα «Οικονομική κρίση και ψυχική υγεία» και η διοργάνωση σεμιναρίων ευαισθητοποίησης στα σχολεία που θα αφορούν εκπαιδευτικούς και γονείς.

Επίσης, ο Σύλλογος ενημέρωσε το Οικοτροφείο για την ύπαρξη Κοινωνικού Παντοπωλείου στο Δήμο, το οποίο ενδεχομένως να μπορεί να στηρίξει ορισμένους οικότροφους που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Οικονομική «ανάσα» για τα επόμενα δύο χρόνια

Σε ερώτηση της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ προς την υπεύθυνη του Οικοτροφείου για την οικονομική κατάσταση των δομών που λειτουργούσαν το τελευταίο διάστημα οριακά, μας ενημέρωσε ότι «οι δομές κοινοτικής ψυχικής υγείας πρόκειται να χρηματοδοτηθούν για την περίοδο 2013-2014 από ευρωπαϊκά προγράμματα (ΕΣΠΑ). Η συμφωνία έγινε ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφού από την πρώτη δηλώθηκε αδυναμία να βρει τους πόρους που υπολείπονται για τη χρηματοδότηση των δομών».

 

ΠΗΓΗ: ΑΜΑΡΥΣΙΑ

Η βία στην καθημερινή μας ζωή είναι ένα πολυεπίπεδο και πολύπλοκο φαινόμενο που επηρεάζει κάθε πτυχή της εσωτερικής και εξωτερικής μας πραγματικότητας.

Η τυπολογία της βίας μπορεί να είναι αυτοκαταστροφική, διαπροσωπική, συμπεριλαμβανόμενης της ενδοοικογενειακής βίας, όπως επίσης και συλλογική.

Σε αυτό το σύντομο σχόλιο θα περιοριστούμε σε ορισμένες σχηματικές παρατηρήσεις σχετικά με τη συλλογική βία μέσα από την οπτική της κοινωνικής ψυχιατρικής και της ψυχανάλυσης. Ωστόσο, διαπιστώνεται η αναγκαιότητα να γίνει μια συνολική επιστημονική εκτίμηση-αξιολόγηση του πολύπλοκου φαινομένου της βίας και να αντιμετωπιστεί και ως πρόβλημα δημόσιας υγείας (φυσικής, ψυχολογικής, κοινωνικής).

Η συλλογική βία στη χώρα μας θα μπορούσε να διακριθεί σε 3 αλληλεξαρτώμενα επίπεδα:

α) Τη φασιστική, νεοναζιστική, ρατσιστική βία που δυστυχώς, όχι τυχαία, βρίσκει έδαφος και απήχηση σε ευρύτερα απελπισμένα ή οργισμένα με το πολιτικό σύστημα και την οικονομική κρίση κοινωνικά στρώματα. Η μεταμφίεση της ωμής νεοναζιστικής βίας σαν «απελευθέρωση» από τη διαφθορά του «σάπιου» πολιτικού συστήματος ενισχύει τον μικροαστικό φθόνο κατά του πολιτισμού, της παιδείας και της καχεκτικής μεταπολιτευτικής δημοκρατίας μας. Η στάση ανοχής του κρατικού μηχανισμού απέναντι σε ωμές παραβιάσεις της συνταγματικής νομιμότητας των νεοναζιστικών ομάδων, η ελλειμματική ή προσχηματική εφαρμογή του νόμου απέναντι σε πράξεις κοινού ποινικού δικαίου στηρίζεται ιδεολογικά από ορισμένους «εντεταλμένους» δημοσιογράφους μέσα από την ταύτιση της Χ.Α. με τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ. Καταδικάζοντας τη βία σε κάθε μορφή της, είναι σημαντικό να νοηματοδοτούμε διαφορετικά τη βία του υποκόσμου, των παράνομων ξενοφοβικών οργανωμένων νεοναζιστικών ομάδων από τις ακατέργαστες και τυφλές βίαιες εκφορτίσεις αναρχοαυτόνομων ομάδων.

β) Την πολιτική βία του αναρχοαυτόνομου χώρου, που αποτελείται κυρίως από νέους.

γ) Την τρομοκρατική βία που ασκείται ύπουλα και εκφοβιστικά, είτε από προβοκάτορες των υπολειμμάτων του μετεμφυλιακού παρακράτους, είτε από αριστερίστικες ομάδες που χρησιμοποιούν την ένοπλη βία σαν εργαλείο «επαναστατικής ανατροπής» του καπιταλισμού και της χωλαίνουσας αστικής δημοκρατίας. Φαίνεται ότι οι τελευταίες αυτές ομάδες, παρά τον φορτισμένο ιδεολογικά επαναστατικό λόγο τους, δεν έχουν διδαχθεί ιστορικά τίποτα από την κοινωνική απομόνωση και τελικά ιστορική απαξίωση των Ερυθρών Ταξιαρχιών στην Ιταλία, της Action Directe στη Γαλλία και της ομάδας Μπάαντερ-Μάινχοφ στη Γερμανία. Η ιστορική λήθη είναι σύμμαχος της ακατέργαστης σκέψης.

Τα χαρακτηριστικά τής πρωτίστως κοινωνικής και πολιτισμικής κρίσης και δευτερευόντως οικονομικής έχουν περιγραφεί από πολλούς διανοητές και πολιτικούς αναλυτές διεξοδικά.

Σε ψυχαναλυτικό επίπεδο, ο κατακερματισμός της κοινωνικής συνοχής, η ευθραυστότητα και ρήξη των κοινωνικών δεσμών, οι δραματικά αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες που η ανομία προκαλεί εις βάρος των ασθενέστερων στρωμάτων, βιώνεται σαν αδυναμία περίεξης της ατομικής και συλλογικής εμπειρίας, απουσία νοηματοδότησης και ελπίδας για το μέλλον και σαν ένα τρομακτικό ψυχικό κενό.

Η κατάργηση της διαμεσολαβητικής λειτουργίας των κοινωνικών και πολιτικών θεσμών στερεί τη δυνατότητα από την κοινωνική ομάδα να εμπεριέχει και να συγκρατεί ανεπιθύμητα συναισθήματα, όπως η ψυχική οδύνη, η καταστροφικότητα, η οργή, το χάος.

Οι θεσμοί και οι διάφοροι μηχανισμοί διαμεσολάβησης αδυνατούν να διεκπεραιώνουν αυτή τη ζωτική λειτουργία της περίεξης και νοηματοδότησης του καθημερινού αδιεξόδου και να τη μετασχηματίσουν σε νόημα και συλλογική δράση. Κατά συνέπεια, η ύπαρξη του άλλου, ιδιαίτερα των νέων, χάνεται στο κενό, σε ένα πηγάδι χωρίς πάτο που μοιάζει να ακυρώνει και να καταστρέφει τη νοηματοδότηση, τη διεργασία της σκέψης, την αναλυτική ικανότητα, τη σύνδεση του συναισθήματος, της σκέψης και της πράξης. Αυτό το ανυπόφορο ψυχικό κενό συχνά εκφορτίζεται σε βία που τροφοδοτείται από πρωτόγονους μηχανισμούς άμυνας του ατόμου, όπως η διχοτόμηση, η προβολή, η προβλητική ταύτιση, η παράνοια (καλός/κακός). Ετσι η κοινωνία, ο Αλλος, δεν είναι μέρος μιας κοινής πραγματικότητας που τη μοιραζόμαστε και τη νοηματοδοτούμε, αλλά μια «δέσμη» από προβολές, δηλαδή τα αρνητικά κομμάτια του εαυτού μου τα «πετάω» ακατέργαστα στον Αλλον.

Μέσα σε αυτό το εύθραυστο κοινωνικό πλαίσιο της κρίσης, το βίωμα του κενού δεν μετασχηματίζεται στην επώδυνη διαδικασία του αναστοχασμού και της παραγωγής μιας άλλης Αφήγησης, αλλά σε εκφόρτιση και βία.

*Ψυχίατρος-ψυχαναλυτής, αν. καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

 

ΠΗΓΗ: Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Σε αυτό το σύντομο σημείωμα δεν θα ήθελα να επικεντρωθώ στις παραφιλίες και τις σεξουαλικές δυσλειτουργίες, θέματα ταμπού, με τα οποία η κοινή γνώμη ταυτίζει τις διαστροφές. Θα ήθελα να εστιάσω την προσοχή μου στην ψυχολογική διαστροφική λειτουργία και συγκεκριμένα στο συχνό πλέον στις μέρες μας τύπο ανθρώπου, που η σύγχρονη ψυχανάλυση ονομάζει «διαστροφικό ναρκισσιστικό άτομο». Πρώτα όμως, ας οριοθετήσουμε κάποιους ορισμούς και γενικές τοποθετήσεις για την ηθική φόρτιση των διαστροφών.

Το να ορίσουμε ότι ένα άτομο παρεκκλίνει στο πεδίο της σεξουαλικότητας, σημαίνει ότι πρέπει να ορίσουμε με σαφήνεια και τη φυσιολογική σεξουαλική συμπεριφορά. Ποιος όμως θα ορίσει τέτοιες νόρμες ή την κόκκινη γραμμή μεταξύ «φυσιολογικού» και «παθολογικού»;

Για παράδειγμα, η ομοφυλοφιλία είχε αποτελέσει ειδική διαγνωστική κατηγορία στο DSM III, στο ειδικό σύστημα ταξινόμησης των ψυχιατρικών νόσων της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας. Ωστόσο, καταργήθηκε από διακριτή ψυχιατρική διάγνωση που ανήκε στην ομάδα των παραφιλιών το 1987 (και στο Γαλλικό νοσογραφικό σύστημα το 1992), έπειτα από πίεση του κινήματος των ομοφυλοφίλων και των κινημάτων πολιτών για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το πολιτικό και ηθικό δίλημμα τίθεται εδώ με εναργή τρόπο. Είναι δυνατόν η ψυχιατρική να είναι η επιστροφή – ηθικός φύλακας της κοινωνικής νόρμας και συμπεριφοράς και συχνά από θεραπευτική προσέγγιση να μετασχηματίζεται σε εργαλείο κοινωνικού ελέγχου στο πλαίσιο ολοκληρωτικών ή συντηρητικών καθεστώτων; Μπορούμε να χρησιμοποιούμε όρους όπως σεξουαλική παρέκκλιση, διαστροφή ή ακόμη και παραφιλία, χωρίς να σηματοδοτούνται από μία υποτιμητική, απαξιωτική χροιά και να εκφράζουν ισχυρές προκαταλήψεις για κάθε διαφορετικότητα;

Η εξέλιξη του ορισμού σχετικά με τις διαστροφές αποκαλύπτει την έκταση με την οποία η ψυχιατρική νοσολογία καθρεφτίζει την κοινωνική και ιστορική συγκυρία από την οποία προέρχεται. Σε ένα πολιτισμικό πλαίσιο, όπως αυτό της Βιέννης στις αρχές του περασμένου αιώνα, ο Freud (1905) όρισε ως διεστραμμένη εκείνη τη σεξουαλική δραστηριότητα που ενείχε τα ακόλουθα κριτήρια: 1) εστίαζε σε μη γεννητικές περιοχές του σώματος, 2) αντί να συνυπάρχει με την κανονική πρακτική της γενετήσιας συνουσίας με ένα σύντροφο του αντιθέτου φύλου, εκτόπιζε και αντικαθιστούσε αυτήν την πρακτική και 3) έτεινε να είναι η αποκλειστική σεξουαλική πρακτική του ατόμου. Ο Freud παρατήρησε ότι ίχνη διαστροφής μπορούσαν να βρεθούν στην πραγματικότητα στο ασυνείδητο οποιουδήποτε ατόμου υπόκειτο σε ψυχαναλυτική διαδικασία.

Από τις πρώτες εργασίες του Freud μέχρι σήμερα, οι πολιτισμικές νοοτροπίες για τη σεξουαλικότητα έχουν υποστεί δραματικές αλλαγές. Καθώς η σεξουαλικότητα έγινε ένα αυτόνομο και «νόμιμο» αντικείμενο επιστημονικής μελέτης, φάνηκε ότι τα «φυσιολογικά» ζευγάρια εμπλέκονται σε μία ποικιλία σεξουαλικών συμπεριφορών, που με συναίνεση των δύο πλευρών, τους δίνει τη δυνατότητα να αυξάνουν το επίπεδο της σεξουαλικής ευχαρίστησης. Οι στοματογεννητικές επαφές, παραδείγματος χάριν, έγιναν ευρέως αποδεκτές ως υγιής σεξουαλική συμπεριφορά. Παρομοίως, όπως σημειώσαμε πριν, η ομοφυλοφιλία και η πρωκτική συνουσία αφιαρέθηκαν από τη λίστα των διαστροφικών δραστηριοτήτων. Οι ψυχαναλυτικοί συγγραφείς επανειλημμένα επιβεβαίωσαν την παρατήρηση του Freud ότι υπάρχει ένας λανθάνων πυρήνας διαστροφής σε όλους μας. Έτσι μια στάση μεγαλύτερης αποδοχής της διαστροφικής σεξουαλικότητας από τον αναλυόμενο συνοδεύει την πρόοδό του στην κατανόηση της εσωτερικής του πραγματικότητας.

Η McDougall (1986) επισημαίνει ότι φαντασιώσεις διαστροφής κανονικά υπάρχουν στη σεξουαλική συμπεριφορά όλων των ενηλίκων, αλλά δεν δημιουργούν ουσιαστικά προβλήματα, γιατί δεν βιώνονται ως καταναγκαστικές. Κατά την άποψή της, που πλησιάζει και με τη δική μου κλινική αντίληψη, ο όρος διαστροφή θα πρέπει να περιορίζεται στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες ένα άτομο επιβάλλει τις προσωπικές του επιθυμίες σε ένα σύντροφο που δεν επιθυμεί να εμπλακεί στο σεξουαλικό σενάριο που έχει κατασκευάσει το άτομο αυτό ή που αποπλανεί άτομα μειωμένης ευθύνης, όπως η σεξουαλική κακοποίηση ενός παιδιού ή έναν διανοητικά ανάπηρο ενήλικα (McDougall, 1995).

Μια άλλη οπτική (Stoller, 1985) υποστηρίζει ότι οι κρίσιμοι παράγοντες που καθορίζουν το πότε μια συμπεριφορά αποτελεί διαστροφή είναι η βίαιη συμπεριφορά και η επιθυμία για ταπείνωση και εξευτελισμό του σεξουαλικού συντρόφου και του ίδιου του του εαυτού. Από αυτήν την άποψη, αποφασιστική μεταβλητή για τον προσδιορισμό της διαστροφής είναι η πρόθεση του ατόμου. Αναγνωρίζοντας ότι στη φυσιολογική σεξουαλική διέγερση υπάρχει ένα ίχνος εχθρικότητας και μία επιθυμία για ταπείνωση, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η οικειότητα μεταξύ των δύο ερωτικών συντρόφων είναι ένας καθοριστικός παράγοντας διαφοροποίησης από την αποκαλούμενη διαστροφή. Ένα άτομο είναι διεστραμμένο μόνο όταν η ερωτική πράξη χρησιμοποιείται για να αποφύγει μια μακροχρόνια στενή συναισθηματική σχέση με ένα άλλο άτομο. Αντίθετα, η σεξουαλική συμπεριφορά δεν ορίζεται ως διεστραμμένη όταν είναι στην υπηρεσία μιας σταθερής στενής σχέσης.

Ψυχική διαστροφή: Τα διαστροφικά ναρκισσιστικά άτομα

Σε μια εποχή κοινωνικής ρευστότητας, ευθραυστότητας των κοινωνικών δεσμών, αναθεώρησης των βασικών ηθικών αξιών και σημείων αναφοράς, σε μία εποχή κρίσης και «ρευστής πραγματικότητας» κατά Z. Bauman, αναπτύσσονται μια σειρά και ένα φάσμα παθολογιών του ναρκισσισμού.

Ορισμένα σημεία αναφοράς και μια ιστορία ζωής

Ο διαστροφικός ναρκισσιστής κινείται και λειτουργεί πάντα μεταμφιεσμένος. Ανιχνεύει και βρίσκει το θήραμά του και μετά δεν το αφήνει ποτέ. «Παιχνιδιάρης», σαγηνευτικός, προσεκτικός, δίνει την εντύπωση ότι κατανοεί, αφουγκράζεται τις επιθυμίες και τις ανάγκες των αγαπημένων του προσώπων, της συζύγου, ερωμένης ή ακόμα και των παιδιών του. Συνήθως κατορθώνει να σαγηνεύσει και να πείσει τη σύντροφό του να τον παντρευτεί. Η σύντροφός του πέφτει στην παγίδα του «θηρευτή του έρωτα», του Dr. Jekyll και Mr. Hyde. Μόλις τα πράγματα μοιάζουν σχετικά σταθερά, στο πλαίσιο του γάμου ή της ερωτικής σχέσης, ο «άνθρωπός μας» ταπεινώνει το θήραμά του, το απαξιώνει, το ενοχοποιεί, το κακοποιεί, προκαλεί συνεχώς συγκρούσεις και εντάσεις, ποτέ όμως σε δημόσιο χώρο. Είναι ένας πρωταθλητής του χειρισμού και της χειραγώγησης των συναισθημάτων και των προσδοκιών του άλλου. Η σύντροφος ή σύζυγός του φοβάται τις εκρήξεις του, τις βίαιες εναλλαγές της διάθεσής του. Κάνει τα πάντα για να ρυθμίσει τα πράγματα, αλά τίποτα δεν γίνεται. Μπορούμε ίσως να σκεφθούμε μια αναλογία της ψυχοπαθολογίας και της ικανότητας χειραγώγησης που διαθέτει ο διαστροφικός ναρκισσιστής με την αμοραλιστική, μη ενοχική και χειριστική λειτουργία της πλειοψηφίας των στελεχών του πολιτικού συστήματος στο χώρο μας; Αυτό είναι όμως το αντικείμενο ενός άλλου άρθρου..

Η Marie-France Hirigoyen, Γαλλίδα ψυχίατρος και ψυχαναλύτρια, χρησιμοποιεί τρεις λέξεις-κλειδιά για να ορίσει τη βία του διαστροφικού ναρκισσιστή: σαγήνη, επι-κυριαρχία, χειριστικότητα. Συναντούμε δηλαδή σε αυτά τα άτομα τα χαρακτηριστικά της ηθικής διαστροφής, σε αντίθεση με τη σεξουαλική διαστροφή, με μια βασική διαφορά. Αυτά τα άτομα είναι πολύ πιο υπολογιστικά και διαθέτουν μια ικανότητα καταστροφικότητας πολύ μεγαλύτερη από τις άλλες διαστροφικές προσωπικότητες.

Πρόκειται για βρικόλακες που έχουν ανάγκη να αντλήσουν «αίμα» από τα θύματά τους για να στηρίξουν τη δική τους αυτό-εκτίμηση και αδύναμη ναρκισσιστική τους λειτουργία, αδειάζοντας κυριολεκτικά την ουσία, το μεδούλι του άλλου. Υπάρχει σε αυτά τα άτομα μια μεγάλη «απόλαυση» που συνδέεται με την παραβίαση της προσωπικότητας του άλλου. Αντλούν ευχαρίστηση όταν θέτουν σε δοκιμασία την ηθική του άλλου ή όταν τον πείθουν να διαπράξει μαζί τους παραβιάσεις των αρχών του ή του νόμου. Οι σημερινές απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και ακραίου ανταγωνισμού στην ελεύθερη αγορά εργασίας ωθεί ολοένα και περισσότερους ανθρώπους στην πονηριά, στη χειραγώγηση, στις παραβατικές συμπεριφορές. Οι ηθικές διαστροφικές και ναρκισσιστικές συμπεριφορές,  δηλ. η «ικανότητα» να χρησιμοποιεί κάποιος τον άλλο σαν «χρηστικό αντικείμενο» αρχίζουν να γίνονται οι νέες παθολογίες της κοινωνίας μας.

“Η κα Μ. συνάντησε σε πολύ νεαρή ηλικία, κατά τη διάρκεια των διακοπών της, αυτόν που τώρα είναι ο τέως σύζυγός της. Θυμάται ότι ήταν διαφορετικός από τους άλλους άντρες, μιλάει πολύ λίγο, αλλά εκφράζεται με μεγάλη ευχέρεια και ακρίβεια, την εντυπωσιάζει με τις φιλοσοφικές αναζητήσεις και ενατενίσεις του. Η κα Μ αισθανόταν τότε πολύ ανασφαλής και χωρίς αυτοπεποίθηση. Μετά την επιστροφή από τις διακοπές, ο μελλοντικός σύζυγός της τής έστελνε καθημερινά ένα γράμμα. Χρειάστηκαν δύο χρόνια για να σαγηνεύσει την κα Μ. Μόλις την «κατακτά», την απομονώνει από την οικογένειά της, την παντρεύεται και φεύγει μαζί της για μια σημαντική επαγγελματική θέση στο εξωτερικό.

Στην αρχή, θυμάται η κα Μ., ο σύζυγός μου ήταν στο κέντρο όλων των ονείρων μου, όλων αυτών που επιθυμούσα. Ήταν για μένα ο ιδανικός σύντροφος που έψαχνα. Μου δίνει την εντύπωση ότι του είμαι απαραίτητη, ότι δεν μπορεί να ζήσει χωρίς εμένα και ότι είμαι μορφωμένη.

Από τη στιγμή όμως που το θύμα εγκλωβίστηκε στην παγίδα του, ο σύζυγος της αποκαλύπτει το πραγματικό του πρόσωπο. Την πείθει ότι είναι ένα τίποτα χωρίς αυτόν, γίνεται μισητός, αποκρουστικός, την απαξιώνει, τη χαρακτηρίζει σαν πόρνη, σαν ανάξια, τη βρίζει, την πληγώνει ασταμάτητα. Όταν η κα Μ. φθάνει στα όρια της αντοχής της και του λέει ότι θέλει να χωρίσουν, αυτός απειλεί ότι θα αυτοκτονήσει και θα σκοτώσει πριν τα παιδιά τους, την ικετεύει, της λέει ότι την έχει απόλυτη ανάγκη. Όλα αυτά που συμβαίνουν είναι δικό της λάθος, μόνο δικό της.. Αυτός δεν μπαίνει ποτέ σε επερώτηση. Συχνά τη δέρνει. Αλλά η εικόνα του ζευγαριού προς τα έξω, προς το περιβάλλον της εργασίας και τον φιλικό κύκλο τους είναι «ειδυλλιακή».

Ωστόσο μια μέρα ο σύζυγός της ξεπερνά κάθε όριο. Απειλεί τα παιδιά τους, τα βρίζει, την ταπεινώνει λέγοντάς της ότι έχει «έχει ένα μυαλό, δεν έχει παρά να το λειτουργήσει», τη θεωρεί ανίκανη και άχρηστη.

Η κα Μ. αφηγείται ότι βιώνει μια πραγματική «πλύση εγκεφάλου». Δεν είμαι παρά μια μαριονέττα στα χέρια του που τη χειρίζεται όπως αυτός θέλει. Δεν έχω πια δική μου σκέψη. Υποκύπτω χωρίς πραγματική συγκατάθεση σε ότι με διατάζει να κάνω.

Μετά από 15 χρόνια ταπείνωσης και απαξίωσης, η κα Μ. βρίσκει το κουράγιο να φύγει από αυτή τη κόλαση. Θα χρειαστεί αρκετά χρόνια για να αποκατασταθεί και να αναρρώσει από αυτή τη καταστροφική διαδικασία.”

Χαρακτηριστικά του διαστροφικού ναρκισσιστικού ατόμου

Αυτή η σύντομη ιστορία αναδεικνύει ορισμένα από τα χαρακτηριστικά αυτής της ψυχοπαθολογίας, που πολύ σχηματικά θα αναφέρουμε εδώ. Αντίθετα με τον διαστροφικό χαρακτήρα, που ερεθίζει αρνητικά το περιβάλλον του με τις διεκδικήσεις, την απότομη και εκρηκτική συμπεριφορά και την άρνηση των άλλων, ο διαστροφικός ναρκισσιστής επιτυγχάνει να δημιουργήσει μια θετική εντύπωση και αύρα γύρω του. Όπως κάθε χειριστικό άτομο, ξέρει να γίνεται αγαπητό. Αλλάζει τη μάσκα του ανάλογα με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Από τη μια πλευρά εμφανίζεται σαγηνευτικός και ευγενής, από την άλλη ένα αθώο και αδύναμο θύμα. Είναι εξαιρετικά προσεκτικός με την εικόνα του, προβάλλοντας μια εικόνα εξαιρετικά θετική για το Εγώ του, ενός τέλειου και ήρεμου ανθρώπου, μια εικόνα που συγκαλύπτει την έλλειψη συναισθήματος, αγάπης, αυθεντικότητας και γνήσιου ενδιαφέροντος για τον άλλον.

Αυτού του τύπου η προσωπικότητα δρα μακριά από τη ματιά των άλλων, είναι πραγματικός επαγγελματίας της διπλής ζωής και της διπλής προσωπικότητας, είναι χαμαιλέων στη συμπεριφορά του. Προσποιείται ότι συμφωνεί και κατανοεί τη θέση του συνομιλητή του, για να αποσπάσει τη συναίνεση και συμφωνία του. Είναι ιδιαίτερα προσεκτικός στο να μη φέρει σε επικοινωνία μεταξύ τους τους διαφορετικούς συνομιλητές του, ώστε να μην αποκαλυφθούν τα ψέματα και οι χειριστικές συμπεριφορές του.

Ο στόχος του είναι να αντλεί συνεχώς επιβεβαίωση και ευχαρίστηση από το χειρισμό των άλλων, προσπαθώντας ταυτόχρονα να τους αποδομεί και να τους απαξιώνει. Η μεγάλη του τέχνη είναι να προκαλεί και να «εισάγει» στον άλλο αισθήματα, αντιδράσεις, πράξεις που θα μπορούσαν ναρκισσιστικά να τον ωφελήσουν, η αντίθετα να αναστέλλει την  κριτική και την παρατήρηση των άλλων μέσα από υποβολή, σαγήνη, υποτιθέμενη βεβαιότητα, «ψευδο-αμοιβαιότητα». Ο διαστροφικός ναρκισσιστής παίζει με τα διφορούμενα και παράδοξα μηνύματα. Μέσα από τη συσκότιση της αυθεντικής επικοινωνίας, βάζει τα θύματά του σε μια θέση αδυναμίας να οριοθετηθούν με τη συμπεριφορά και τις πράξεις του απέναντί του. Για να πετύχει αυτή τη σύγχυση και «ακινητοποίηση» του άλλου, μπορεί ακόμα να χρησιμοποιήσει μια ψευδεπίγραφη μετριοπάθεια και μια σύγχυση των ορίων μεταξύ του εαυτού του και του άλλου, ή θυματοποιώντας τον εαυτό του. Η δημιουργία σχέσεως ισχυρής εξάρτησης με τα θύματά του, τα στερεί από τη δυνατότητα να αναπτύξουν μια κριτική σκέψη και νηφάλια εξωτερική ματιά απέναντι σε αυτό το σταυρόλεξο των χειριστικών συμπεριφορών.

Συμπερασματικά, αυτές οι υπερτροφικά ναρκισσιστικές προσωπικότητες επιβιώνουν μέσω της επικυριαρχίας και της καταστροφής του άλλου, αντλούν μέσω του διαστροφικού ναρκισσισμού τους, χρησιμοποιούν σαν αντικείμενο ηδονής τους άλλους για να επιβιώσουν οι ίδιοι ψυχικά.

Ο ναρκισσισμός τους υποφέρει δραματικά από την αποδοχή και διαχείριση της ματαίωσης και του ελλείμματος, που όλοι βιώνουμε στη ζωή μας, όπως και της ικανότητας να ικανοποιήσουμε την επιθυμία μας μέσα από την αποδοχή και αναγνώριση της διαφορετικότητας του άλλου. Ίσως το έλλειμμα της πατρικής λειτουργίας στις πρώιμες σχέσεις του παιδιού με τους γονείς του, που επιτρέπει την εγκαθίδρυση του νόμου, των ορίων και τη διαφοροποίηση του σώματος του παιδιού και της μητέρας να βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της τόσο διαδεδομένης στην υπερ-καταναλωτική και ψευδο-ευδαιμονική κοινωνία μας ψυχοπαθολογίας. Το πρόβλημα όμως βρίσκεται στη διαπίστωση από τη κλινική μας εμπειρία ότι αυτά τα άτομα δε ζητούν ποτέ ψυχοθεραπευτική βοήθεια. Δεν επιθυμούν να αλλάξουν, γιατί φαίνεται ότι ψυχικά κάθε διαδικασία αναστοχασμού και επερώτησης της λειτουργίας τους βιώνεται σαν εξαιρετικά επώδυνη ή σαν κίνδυνος για καταθλιπτική κατάρρευση. Ας έχουμε λοιπόν τα  μάτια μας ανοικτά απέναντι σε αυτές τις διαρκείς μεταμορφώσεις των βρικολάκων της αγάπης και των πρωταθλητών της σαγήνης.

 

Στέλιος Στυλιανίδης

Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής

Καθ. Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Πάντειο Παν/μιο

Όπως είναι ευρύτατα γνωστό, οι παθολογίες της μανίας και της μελαγχολίας ήταν γνωστές από την κλασική αρχαιότητα και περιγράφονταν με την ίδια περίπου κλινική εικόνα που της περιγράφει η σύγχρονη ψυχιατρική στις μέρες μας. Αυτή η ψυχιατρική παθολογία εμφανίζεται σε εκατομμύρια άτομα. Σε πρόσφατες επιδημιολογικές έρευνες πάνω από το 12% του πληθυσμού παγκοσμίως παρουσιάζει κάποια κλινική εκδήλωση ή μορφή της διπολικής διαταραχής, όπως θα εξετάσουμε παρακάτω.

Η διπολική διαταραχή παρουσιάζεται σπανιότερα στις νεαρές ηλικίες (εφηβεία, νέοι ενήλικες) και συχνά επικρατεί μια σύγχυση μεταξύ κυκλοθυμικής προσωπικότητας και «ρευστής» συμπτωματολογίας του εφήβου (καταθλιπτική διάθεση, υπερκινητικότητα, ευφορία, γενικότερη δυσφορία, κοινωνική δυσκολία στις επαφές με τους άλλους, πτώση στη σχολική απόδοση). Υπάρχει λοιπόν δυσκολία να διαγνωσθεί έγκαιρα η διπολική διαταραχή στους προεφήβους, στους εφήβους και νέους ενήλικες. Η ηλικία έναρξης αυτής της διαταραχής είναι 35-40 ετών.

Η διπολική διαταραχή είναι λοιπόν μια ψυχιατρική διάγνωση που περιγράφει μια κατηγορία των διαταραχών της διάθεσης που χαρακτηρίζεται από την ακανόνιστη και παθολογική διακύμανση της διάθεσης: Αυτή κυμαίνεται από περιόδους έντονης διέγερσης (μανία ή υπομανία) και από περιόδους μελαγχολίας (κατάθλιψης).

Οι διακυμάνσεις της διάθεσης, σε συνάρτηση με διάφορα γεγονότα ζωής (ψυχοπιεστικές συνθήκες, stress, απώλειες, χωρισμοί, απόλυση, κρίσεις ενδο-οικογενειακές) είναι φυσιολογικές για κάθε άνθρωπο. Η διάθεσή μας μπορεί να κυμαίνεται από ψηλά στα χαμηλά και αντίστροφα, στο βαθμό που επηρεάζεται από την αλληλεπίδραση «εσωτερικών» και εξωτερικών παραγόντων, αλλά αυτές οι διακυμάνσεις είναι περιορισμένες τόσο σε ένταση, όσο σε και σε διάρκεια. Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι αυτές οι «φυσιολογικές» διακυμάνσεις της διάθεσης δεν εμποδίζουν ένα άτομο να λειτουργεί ικανοποιητικά κοινωνικά, επαγγελματικά και στη συναισθηματική-ψυχική συναλλαγή με τους άλλους ανθρώπους.

Όταν όμως αυτές οι διακυμάνσεις υπερβαίνουν σε ένταση και διάρκεια τη φυσιολογική διάθεση, προκαλούν σοβαρές δυσλειτουργίες και οδύνη στο πάσχον άτομο σε όλα τα επίπεδα της ζωής του. Συχνά δεν υπάρχει κάποιος εξωτερικός εκλυτικός παράγοντας που να προκαλέσει αυτή την έντονη διακύμανση και όταν υπάρχει, το περιβάλλον του πάσχοντος ατόμου βιώνει μια δυσανάλογη αντίδρασή του σε σχέση με τη σοβαρότητα του εξωτερικού συμβάντος.

Ο όρος «διπολική» διαταραχή αναφέρεται στους δύο ακραίους πόλους (μανία/κατάθλιψη) που κυμαίνεται η διάθεση. Αν δεν υπάρχει άμεση ψυχιατρική φροντίδα, φαρμακοθεραπεία και υποστήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος, η συχνότητα και η ένταση αυτών των επεισοδίων μπορεί να αυξηθεί και να εξελιχθεί σε μια χρόνια σοβαρή ψυχική διαταραχή, που αναπηροποιεί τη ζωή του ατόμου. Η διπολική διαταραχή είναι η ψυχιατρική διαταραχή με το μεγαλύτερο κίνδυνο αυτοκτονίας: έχει εκτιμηθεί ότι 15% των ατόμων που πάσχουν από διπολική διαταραχή αυτοκτονούν, δηλ. 30-60 φορές περισσότερο από τις αυτοκτονίες στο γενικό πληθυσμό.

Τα μανιακά επεισόδια: Η έναρξη της διαταραχής εμφανίζεται σε ποσοστό μέχρι 74% των περιπτώσεων με ένα μανιακό επεισόδιο ή με ένα οξύ παραληρητικό επεισόδιο , που έχει μια έντονη συναισθηματική συνιστώσα.

Αρχικά μπορεί να επικρατεί μια φάση υπομανίας, όπου το άτομο παρουσιάζει λογόρροια, αύξηση της ταχύτητας παραγωγής σκέψεων και ιδεών, δεν αισθάνεται καμία κόπωση ούτε έχει διάθεση να κοιμηθεί, έχει τη τάση να είναι ευφορικός, να κάνει διαρκώς νέα σχέδια, συχνά πολύ φιλόδοξα και απραγματοποίητα. Αυτές οι φάσεις μπορεί να κυμαίνονται μεταξύ κάποιων ωρών μέχρι μερικών ημερών με συνεχή ένταση της συμπτωματολογίας. Συχνά το άτομο παρουσιάζει μεγαλομανιακές ιδέες και μια άρση κοινωνικών αναστολών, ιδιαίτερα στην έκφραση των σεξουαλικών επιθυμιών του.

Η φάση της μανίας χαρακτηρίζεται από την απώλεια της επαφής του πάσχοντος με την πραγματικότητα. Υπάρχουν συχνά περιπτώσεις εμφάνισης παραληρήματος με θέματα καταδιωκτικά, συνομωσίας ή θρησκευτικά-μυστικιστικά. Στη μανιακή φάση, το άτομο μπορεί να κάνει επικίνδυνες πράξεις στον εαυτό του ή σε τρίτους ,για παράδειγμα να πηδήξει να πηδήξει απρόβλεπτα από ένα αυτοκίνητο σε κίνηση ή να χειροδικήσει με κάποιον άγνωστο, που του έφερε μια αντίρρηση για τη συμπεριφορά του.

Μια τέτοια κλινική εικόνα αποτελεί μια επείγουσα ψυχιατρική κατάσταση και πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον του πάσχοντος. Η χρήση νευροληπτικών φαρμάκων για την καταστολή της έντασης των συμπτωμάτων είναι επιβεβλημένη όπως και η νοσηλεία του ατόμου σε νοσοκομειακό περιβάλλον, μέσα από μια προσπάθεια διαπραγμάτευσης μαζί του για να αποφευχθεί ο εγκλεισμός με εισαγγελική εντολή. Μετά την παρέλευση της οξείας φάσης του μανιακού επεισοδίου (μερικές μέρες ή ακόμα και εβδομάδες), το άτομο μπορεί να παρουσιάσει ένα σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο, ιδιαίτερα όταν αρχίζει να αποκτά προοδευτικά συναίσθηση (επίγνωση, συνειδητοποίηση) της συμπεριφοράς του κατά την προηγούμενη περίοδο.

Η καταθλιπτική φάση περιλαμβάνει επίμονα συναισθήματα λύπης, άγχους, ενοχής, θυμού, απομόνωσης και απελπισίας. Οι διαταραχές του ύπνου, της όρεξης, η μόνιμη κόπωση, η απώλεια κάθε ενδιαφέροντος για προηγούμενες δραστηριότητες, τα προβλήματα συγκέντρωσης, η μοναξιά, το μίσος απέναντι στον εαυτό του, η απάθεια ή η αδιαφορία μπορεί να συνοδεύουν αυτή την κλινική εικόνα. Επίσης η έκφραση αυτοκτονικών ιδεών ή ιδεών αυτό-μομφής μπορεί να είναι συχνή και επίμονη.

Κλινικές μορφές της διπολικής διαταραχής:

Α) Η διπολική διαταραχή τύπου Ι, που χαρακτηρίζεται από ένα ή διάφορα επεισόδια μανιακά ή μεικτά ή καταθλιπτικά επεισόδια με διαφορετική ένταση.

Β) Η διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ χαρακτηρίζεται από ένα ή περισσότερα επεισόδια υπομανίας ή περισσότερα σοβαρά καταθλιπτικά επεισόδια.

Στην κυκλοθυμία, που εμφανίζεται συχνά κατά την περίοδο της εφηβείας, υπάρχουν περίοδοι ήπιας κατάθλιψης ή υπομανίας, σε διάστημα ημερών μέχρι μερικών εβδομάδων. Η κυκλοθυμία αποτελεί μια ήπια μορφή της διπολικής διαταραχής.

Η εξέλιξη της νόσου τείνει να επιδεινώνεται μέσα στο χρόνο, αν δεν υπάρχει κατάλληλη θεραπευτική αγωγή με σταθεροποιητικά φάρμακα της διάθεσης (όπως λίθιο, νέα γενιά αντι-επιληπτικών όπως valproate, carbamazepine, lamotrigine) και οργανωμένο, εξατομικευμένο σχέδιο ψυχιατρικής φροντίδας. Η εναλλαγή της ταχύτητας των κύκλων της διπολικής διαταραχής συνδέεται με πρώιμη έναρξη (20-25 ετών) και με τη συνύπαρξη μιας γενικευμένης αγχώδους διαταραχής ή και με τη χρήση ουσιών ή αλκοόλ.

Η αιτιολογία της διαταραχής είναι πολυπαραγοντική. Η ύπαρξη μιας γενετικής ευαλωτότητας, σε συνδυασμό με ψυχολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες αποτελούν την πολύπλοκη βάση της παθογένειας αυτής της διαταραχής. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κίνδυνος εμφάνισης διπολικής διαταραχής αν ένας από τους γονείς πρώτου βαθμού πάσχει από τη νόσο, είναι της τάξεως του 10% σε σύγκριση με το ποσοστό του 2% στο γενικό πληθυσμό.

Μια κλινική ιστορία: Μια υπομανία που αποδιοργανώνεται και αποκαλύπτει μια διπολική διαταραχή

Ο κος Λ., ηλικίας 50 ετών, είναι διευθυντής μιας μεγάλης επιχείρησης. Έχοντας επενδύσει υπερβολικά την περίοπτη επαγγελματική αυτή θέση, λέει στην πρώτη μας συνάντηση, ότι αυτή του “στοίχισε το γάμο του”, αφού δεν ήταν σχεδόν ποτέ διαθέσιμος για την οικογένειά του. Παράλληλα, λέει ότι διαθέτει μια “αστείρευτη ενέργεια” για να διαχειρίζεται αποτελεσματικά όλα τα προβλήματα της δουλειάς του. Έχοντας ελάχιστη ανάγκη από ύπνο, αισθάνεται σε μια διαρκή διέγερση και ετοιμότητα στη ζωή του, γεμάτη “από δραστηριότητες και ερεθίσματα κάθε τύπου”. Ωστόσο, τις 5 τελευταίες εβδομάδες παρατηρεί στον εαυτό του κάποιες συμπεριφορές που τον ανησυχούν: Περιγράφει ότι κυριαρχείται “από ακόρεστες σεξουαλικές ορμές που τον οδηγούν να ξεπερνά τα όρια”. Πράγματι, διατηρεί εδώ και 3 εβδομάδες μια ερωτική σχέση με μια υπάλληλο του γραφείου του, κάτι που τον φέρνει σε αντίθεση με τη συνήθη οριοθέτηση του στο επαγγελματικό πλαίσιο. Στενοί συνεργάτες του τού εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για συμπεριφορές ευέξαπτες και απότομες απέναντί τους. Ο ίδιος αισθάνεται μια δυσφορία εξαιρετικά δυσάρεστη και μια ευερεθιστότητα όταν έχει μια στενή συνεργασία με κάποιον συνεργάτη του, κάτι που τον οδηγεί να παίρνει κρίσιμες αποφάσεις για την εργασία τελείως μόνος του. Η πρώην σύζυγός του και η 17χρονη κόρη του τον περιγράφουν σαν έναν άνθρωπο πολύ ενεργητικό και χαρούμενο, που ασχολείται με τα πάντα αποτελεσματικά αλλά που παρέμενε σε μια “συναισθηματική απόσταση” από  τους άλλους.

Ο κος Λ. μου ζητάει ο ίδιος να βρω μια λύση, πιθανά μια νοσηλεία, για να γίνει μια “εκτίμηση σοβαρή για αυτά που συμβαίνουν τελευταία στη ζωή του”, έχοντας συνειδητοποιήσει τους κινδύνους που διατρέχει ο ίδιος και το περιβάλλον του. Μετά από ένα λεπτομερές και σαφές θεραπευτικό συμβόλαιο μεταξύ μας, στο οποίο περιγράφεται η αναγκαία φαρμακευτική αγωγή (σταθεροποιητές της διάθεσης), η ψυχοθεραπευτική στήριξη και η διάρκεια της νοσηλείας, ο κος Λ. δέχεται τελικά να νοσηλευθεί με τη θέλησή του.

Σε μερικές μέρες κατά τη διάρκεια της νοσηλείας ξαναβρίσκει την ηρεμία και την ικανότητα να σκέπτεται και να συνθέσει αυτά που έχουν συμβεί στη ζωή του. Από το ιστορικό, γίνεται εμφανές ότι ο κος Λ. παρουσίασε στο παρελθόν πολλά καταθλιπτικά επεισόδια, τα οποία έκρυβε επιμελώς από το περιβάλλον του. Η υπομανιακή συμπεριφορά εκδηλωνόταν συχνά σαν άμυνα απέναντι στην κατάθλιψη, αλλά και σα μέσο αποτελεσματικής επαγγελματικής και κοινωνικής επιβίωσης.

Αποκαλύπτει ότι σε 4 περιόδους της ζωής του, είχε καταληφθεί από ένα αίσθημα τεράστιας κόπωσης και ένα βαθύ αίσθημα λύπης που τον οδηγούσαν σε ένα σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης. Σε αυτές τις περιόδους “εφεύρισκε ένα μακρύ επαγγελματικό ταξίδι και αναπαυόταν για μερικές εβδομάδες”. Στο τέλος μιας συνεδρίας, εκφράζει ένα αίσθημα ντροπής για την εικόνα που άφηνε να φαίνεται στους οικείους του για τον εαυτό του. Η ψυχιατρική φροντίδα έδωσε τη θέση της σε μια ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία, για 2 χρόνια, σε συνδυασμό με τη συνέχεια της αγωγής, κάτι που επέτρεψε στον κο Λ. να επεξεργαστεί το καταθλιπτικό του βίωμα και να διαχειρίζεται καλύτερα τις μανιακού τύπου άμυνές του απέναντι στην κατάθλιψη.

Χωρίς να επεκταθούμε στην ψυχαναλυτική κατανόηση της διπολικής διαταραχής, θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι κλινικά, οι ασθενείς μπορεί να εκφράσουν αυτές τις μανιακές άμυνες και συμπεριφορές αρνούμενοι την ύπαρξη οποιασδήποτε επιθετικότητας και καταστροφικότητας απέναντι στους άλλους, παρουσιάζοντας μια αντίθετη με την τρέχουσα βιωματική τους κατάσταση ευφορική διάθεση, εξιδανικεύοντας τους άλλους ή υιοθετώντας μια περιφρονητική στάση απέναντί τους, στάσεις που εξυπηρετούν την αποποίηση της ανάγκης τους για σχέσεις.

Μια πιο συνολική πλευρά της διπολικής διαταραχής συνίσταται σε μια επιθυμία να θριαμβεύσουν πάνω στους γονείς και να αντιστρέψουν έτσι τη σχέση παιδιού-γονέα. Αυτή η επιθυμία για θρίαμβο μπορεί να οδηγήσει σε ενοχή και κατάθλιψη. Επίσης, συχνά παρατηρούμε ότι οποιοδήποτε ναρκισσιστικό πλήγμα ή ματαίωση που μειώνει την αυτοεκτίμηση και την εξωτερική εικόνα αυτών των ασθενών, μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη.

Η θεραπεία της διπολικής διαταραχής πρέπει να λάβει υπ’ όψιν τις δύο φάσεις: αφ’ ενός τη θεραπεία της οξείας φάσης και την πρόληψη των υποτροπών. Αυτή η ψυχιατρική φροντίδα πρέπει να είναι εξατομικευμένη, να συνδυάζει την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή (σταθεροποιητές της διάθεσης, αντικαταθλιπτικά), ψυχοθεραπευτική στήριξη και ψυχοεκπαίδευση τόσο του ασθενούς όσο και του οικογενειακού περιβάλλοντος για την έγκαιρη αναγνώριση των πρόδρομων σημείων (συμπτωμάτων αλλαγής συμπεριφοράς) και τη διαχείριση των υποτροπών. Η εξειδικευμένη και αξιόπιστη ψυχιατρική φροντίδα και οδηγίες δεν μπορούν να υποκαταστήσουν βεβαίως την οικογενειακή και κοινωνική υποστήριξη του ατόμου που πάσχει από διπολική διαταραχή.

 

Στέλιος Στυλιανίδης

Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής

Καθ. Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Πάντειο Παν/μιο

 

Στιγμές ανάπαυλας για τους ενοίκους και το προσωπικό του Οικοτροφείου Πεντέλης της ΕΠΑΨΥ από τη δύσκολη καθημερινότητα, επιφύλαξε το διήμερο γιορταστικών εκδηλώσεων που διοργανώθηκε από τη δομή, στις 14 και 15 Δεκεμβρίου.

Ρεπορτάζ: Μαρία Καραογλάνογλου

Όπως δήλωσε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ η επιστημονική υπεύθυνη της δομής Καλομοίρα Μάρκου «η χαρά των γιορτών μας έκανε να ξεχάσουμε έστω και για λίγο τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε».

Προβλήματα στα οποία η ΑΜΑΡΥΣΙΑ έχει αναφερθεί εκτενώς στο παρελθόν, και τα οποία σχετίζονται με τη μείωση της χρηματοδότησης από το Υπουργείο Υγείας κατά 45%. Αποτέλεσμα αυτού είναι το σύνολο των εργαζομένων να παραμένει απλήρωτο τους τελευταίους 6 μήνες, ενώ οι ελλείψεις σε βασικά αγαθά στον χώρο του οικοτροφείου έχει μειώσει δραματικά την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους ενοίκους.

Έλλειψη οικονομικών πόρων

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο διοικητικός υπεύθυνος της δομής, Ανδρόνικος Ταλιαδόρος, «ακόμα και αν βρεθεί το ποσό των χρημάτων που μας χρωστάνε, αυτό θα καλύψει μόνο τις λειτουργικές δαπάνες του 2012, ενώ θα δημιουργηθεί ζήτημα επιβίωσης της δομής το καινούριο έτος λόγω έλλειψης πόρων». Ακόμη αναφέρθηκε και στην ανασφάλεια που βιώνουν οι εργαζόμενοι αλλά και οι ένοικοι, καθώς μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κάποια ενημέρωση από το Υπουργείο Υγείας. «Όποτε έχουμε συναντηθεί με αρμόδιους μας επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν χρήματα, και ότι πρέπει να βασιστούμε σε εισφορές», τονίζει.

Παρ’ όλα αυτά, οι γιορτινές εκδηλώσεις του οικοτροφείου πραγματοποιήθηκαν και φέτος, και αγκαλιάστηκαν από το σύνολο της κοινότητας της Πεντέλης. Τα συγγενικά πρόσωπα των ενοίκων βρέθηκαν στο πλευρό τους αυτές τις μέρες, καθώς και φίλοι από άλλες δομές της ΕΠΑΨΥ, για να γιορτάσουν μαζί τα Χριστούγεννα.

Σημείο αναφοράς των γιορταστικών εκδηλώσεων αποτέλεσε η γιορτή που διοργανώθηκε στον χώρο του οικοτροφείου στις 14 του μήνα παρουσία πλήθους κόσμου. Μάλιστα 5 από τους ενοίκους τραγούδησαν τα κάλαντα, ενώ στη γιορτή συμμετείχαν η φιλαρμονική ορχήστρα του Δήμου Χαλανδρίου, η χορωδία του πνευματικού κέντρου της Πεντέλης και ο ανερχόμενος καλλιτέχνης Νίκος Σαπουντζάκης. «Δεν μπορώ να εκφράσω με λόγια τη χαρά και τη συγκίνηση των ενοίκων του οικοτροφείου για τη γιορτή που διοργανώσαμε», σημείωσε η κ. Μάρκου, προσθέτοντας ότι «τους δόθηκε η ευκαιρία να ξαναγίνουν παιδιά και να ξεχάσουν όσα τους προβληματίζουν».

Λαχειοφόρος αγορά

Στη διάρκεια της εκδήλωσης πραγματοποιήθηκε και λαχειοφόρος αγορά, όπου μοιράστηκαν ποικιλία δώρων από χορηγίες διαφόρων καταστημάτων κυρίως της τοπικής αγοράς. «Θέλω να τονίσω ότι δεν θα τα είχαμε καταφέρει χωρίς τη στήριξη των καταστημάτων της κοινότητας, που μας βοήθησαν με τις προσφορές τους.

Επίσης θα ήθελα να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Ροταριανό Σύλλογο της Πεντέλης, που μας ενίσχυσε οικονομικά για την αγορά πετρελαίου», υπογράμμισε η κ. Μάρκου. Το ζήτημα της θέρμανσης είναι ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η δομή, λόγω της μειωμένης χρηματοδότησης.

Επιπλέον γίνεται ακόμα πιο σοβαρό λόγω του γεγονότος ότι η δομή φιλοξενεί άτομα ηλικίας άνω των 55 χρόνων, που αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα υγείας. Για τον λόγο αυτό διοργανώθηκε φέτος παζάρι στο παλαιό Πνευματικό Κέντρο του Δήμου, με στόχο να ενισχυθεί οικονομικά το οικοτροφείο, αλλά και να γίνει μία γνωριμία με τα μέλη της κοινότητας. Όπως σημείωσε ο κοινωνικός λειτουργός της δομής Δημήτρης Γαλάνης, «πολλοί από τους κατοίκους του Δήμου που ήρθαν να ψωνίσουν στο παζάρι δεν γνώριζαν την ύπαρξη της δομής, και έτσι είχαμε την ευκαιρία να συστηθούμε. Επιπλέον είναι ελπιδοφόρο το γεγονός ότι όλοι μας υποσχέθηκαν ότι θα είναι στο πλευρό μας και θα μας στηρίξουν με κάθε δυνατό τρόπο» υπογράμμισε ο κ. Γαλάνης.

Φιλανθρωπικό bazaar με δημιουργίες των ενοίκων

Όλες οι δημιουργίες του bazaar ήταν φτιαγμένες από τους ίδιους τους ενοίκους, υπό την καθοδήγηση της δασκάλας των καλλιτεχνικών Ολυμπίας Μπογδανοπούλου, φοιτήτριας ψυχολογίας, που κάνει την πρακτική της στην δομή.

Ημερολόγια, μολυβοθήκες, ρεσώ, κορνίζες ήταν μερικά μόνο από τα αντικείμενα που είχαν κατασκευάσει οι ένοικοι, ενώ προσφέρονταν και γλυκά του κουταλιού. «Είναι πολύ σημαντικό για τα άτομα μεγάλης ηλικίας να τους δίνεται η δυνατότητα να κάνουν κάτι δημιουργικό» τόνισε ο κ. Γαλάνης.

Στήριξη από τους πολίτες

Αρκετοί ήταν οι πολίτες που αγόρασαν πράγματα από τα παζάρι βοηθώντας κατ’ αυτό τον τρόπο την επιβίωση της δομής.

Όπως δήλωσε ο Άγγελος Θάνος, ένας από τους πελάτες «ήρθα από περιέργεια για να γνωρίσω τον ρόλο της δομής, και για να προσφέρω σε έναν καλό σκοπό».

Δυστυχώς όμως λόγω της κρίσης οι προτιμήσεις των πελατών έχουν διαφοροποιηθεί σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, με αποτέλεσμα να αγοράζουν μόνο κάτι που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα. Όπως ανέφερε ο κ. Γαλάνης, «ο κόσμος συνεχώς ρωτάει για τις τιμές, ενώ προτιμάει να αγοράσει φαγώσιμα όπως κέικ και γλυκά του κουταλιού».

Τέλος, η δομή θα διοργανώσει γεύμα στον χώρο του Οικοτροφείου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, όπου είναι ευπρόσδεκτοι όλοι οι συγγενείς των ενοίκων αλλά και όποιος κάτοικος της κοινότητας επιθυμεί να γιορτάσει την αλλαγή του χρόνου με την οικογένεια του οικοτροφείου. «Ελπίζουμε η καινούρια χρονιά να φέρει για όλους μας καλύτερες μέρες, και ευελπιστούμε να υπάρξει ευαισθητοποίηση από τους αρμόδιους φορείς για την επίλυση του μεγάλου οικονομικού προβλήματος που αντιμετωπίζει το σύνολο των δομών της ΕΠΑΨΥ», σημείωσε κλείνοντας η κ. Μάρκου.

 

ΠΗΓΗ: ΑΜΑΡΥΣΙΑ

 
Το «σπίτι» στήθηκε το 2000 στα πλαίσιο του προγράμματος Ψυχαργώς του υπουργείου Υγείας. Σήμερα φιλοξενεί 15 άτομα, κυρίως ηλικιωμένα, με ψυχιατρικές διαταραχές. Προηγουμένως ζούσαν στο Δρομοκαΐτειο, κάποιοι από αυτούς για δεκαετίες, πλήρως ιδρυματοποιημένοι.  Στα «σπίτια» - στις Στεγαστικές Δομές, όπως τις λένε μεταξύ τους οι ψυχίατροι - μαθαίνουν ξανά τη ζωή. Από το 2005 όμως το υπουργείο άρχισε τις περικοπές και το τελευταίο διάστημα έχει πλέον μειώσει τον προϋπολογισμό των «σπιτιών» κατά 50%. Το 2011 δόθηκαν για όλες τις Δομές 82 εκατομμύρια ευρώ, ενώ εφέτος 45. Ολοι οι εργαζόμενοι παραμένουν εδώ και πέντε μήνες απλήρωτοι.
 
«Αυτοί που βλέπεις αντιμετωπίστηκαν για χρόνια ως άνθρωποι δεύτερης κατηγορίας», λέει η  Καλομοίρα Μάρκου, κλινική ψυχολόγος και επιστημονική υπεύθυνη Στην Ακρη της Πόλης, στο «σπίτι» της Παλαιάς Πεντέλης.  «Είχαν το στίγμα του σχιζοφρενούς ακόμη και στο οικογενειακό τους περιβάλλον, που πολλές φορές τους είχε κόψει κάθε δίοδο επικοινωνίας. Συζήτησε όμως μαζί τους και θα εκπλαγείς. Ο σεβασμός, η φροντίδα, η αγάπη και η εμπιστοσύνη έχουν φέρει αποτελέσματα. Μαζί βέβαια με τη σωστή φαρμακευτική αγωγή. Δες τους και σκέψου ότι για κάποιους ήταν ξεγραμμένοι», σχολιάζει. «Αν το "σπίτι" κλείσει», συμπληρώνει, «ο Κυριάκος θα επιστρέψει σε ένα από τα μεγάλα ψυχιατρικά νοσοκομεία, θα σταματήσουν οι βόλτες, οι δουλειές, και σιγά σιγά θα γίνει ένας ακόμη ψυχωτικός ασθενής ανάμεσα στους άλλους, εσώκλειστος και αποκομμένος».
 
Εθελοντές. Ο Δημήτρης Γαλάνης είναι ο ο μοναδικός κοινωνικός λειτουργός Στην Ακρη της Πόλης. Υπάλληλος, ένας από τους 3.000 που εργάζονται στις 216 Δομές του υπουργείου Υγείας. Οταν δεν ασχολείται με τους ενοίκους της Δομής, προσπαθεί να βρει εθελοντές και δωρεές για το «σπίτι». «Η Ελλάδα έχει πολύ άσχημη εμπειρία με άσυλα», λέει. «Θυμήσου τις εικόνες: Λέρος, Δρομοκαΐτειο, Δαφνί, Πέτρα Ολύμπου, Τρίπολη, Κέρκυρα. Θα είναι άσχημο να γυρίσουμε εκεί. Και εντάξει, ο Κυριάκος μπορεί ίσως να κερδίσει το παιχνίδι, αλλά υπάρχουν πολλοί ένοικοι των Δομών οι οποίοι θα γυρίσουν αναγκαστικά πίσω».
 
ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ
Βρίσκεστε εδώ: Home Νέα - Εκδηλώσεις

Δείτε μας στο YouTube

Ακολουθήστε μας στο Twitter

 

Βρείτε μας στο Facebook