Απόψεις

Vor allem eins, mein Kind, sei treu und wahr! Laß nie die Lüge deinen Mund entweih'n.

Ας μην αναφέρουμε ονόματα προς το παρόν. Ας δούμε λίγο την ιστορία. Ένα από τα πιο έγκυρα επιστημονικά περιοδικά στον κόσμο δημοσιεύει ένα άρθρο, τώρα, δηλαδή πριν από δυο τρεις εβδομάδες. Το άρθρο, απαύγασμα μιας μεγάλης έρευνας, υπογράφεται από 82 επιστήμονες-ερευνητές. Μάλιστα, ογδόντα δύο. Το περιοδικό στέλνει και δελτία τύπου σε εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας οι οποίες τα δημοσιεύουν πρός ενημέρωση του κοινού. Τίποτα το παράξενο. Τα ευρήματα επιστημονικών ερευνών, ειδικά οταν αφορούν τη ζωή μας άμεσα, πρέπει να κοινοποιούνται για να χαίρεται ο κόσμος με την πρόοδο της επιστήμης και να μαθαίνει κι αυτός. Ελα όμως που, με το που δημοσιεύονται άρθρο και δελτία τύπου, τσακ σε λίγες μέρες εμφανίζεται μια σφοδρή κριτική της έρευνας πάνω στην οποία βασίστηκε το άρθρο. Σφοδρή, σοδρότατη του στιλ ότι οι επιστήμονες ερευνητές δεν έκαναν απλώς μερικά λάθη εδώ κι εκεί, γιατί άνθρωποι είμαστε και σφάλματα κάνουμε, εδώ και το ΔΝΤ έχει πέσει έξω στις εκτιμήσεις του και οι οικονομολόγοι του έχουν διδακτορικά με το τσουβάλι. Του στιλ λοιπόν ότι δεν έκαναν μόνο κάποια σφάλματα, αλλά είπαν ψέματα, απέκρυψαν στοιχεία, κατασκεύασαν στοιχεία, παρουσίασαν ένα σαξές στόρι (είναι πια καιρός να πολιτογραφηθεί η φράση στα ελληνικά) που θα ζήλευαν ουκ ολίγες ελληνικές κυβερνήσεις τα τελευταία Χ χρόνια (όπου Χ ο καθένας μπορεί να βάλει τον αριθμό της αρεσκείας του).

Και καπάκι στην κριτική αυτή, ξεκινάει και μια διαδικτυακή αίτηση προς συλλογην υπογραφών για να πιέσουν τον εκδότη του περιοδικού που λέγαμε, να απόσύρει το άρθρο και να ζητήσει και συγγνώμη που το δημοσίευσε χωρίς να ελέγξει την εγκυρότητά του. Είπαμε, δεν θα πούμε ονόματα ακόμα, αλλά δεν κρατιέμαι να πω ότι ο εκδότης του περιοδικού είναι παλιός συνάδελφος και φίλος. Παρόλα αυτά υπέγραψα κι εγώ την αίτηση.

Και την υπέγραψα γιατί έχοντας διαβάσει το άρθρο και την σφοδρή κριτική που διατυπώθηκε, πείστηκα ότι όντως θα έπρεπε ο παλιός φίλος να κάνει το γενναίο και έντιμο βήμα να απόσύρει το άρθρο και να ζητήσει συγγνώμη. Δεν το έγραψε ο ίδιος βέβαια, αλλά σαν εκδότης/διευθυντής του περιοδικού, έχει την ευθύνη για ότι δημοσιεύεται στο περιοδικό του. 

Τώρα θα μου πείτε, αν ήταν αυτοκίνητο με πειραγμένο το σύστημα μέτρησης καυσαερίων ή ηλεκτρική σκούπα που μόλις την έβαζες στην μπρίζα σου ’κανε ηλεκτροσόκ, ή κάποιο φάρμακο που στα καλά των καθουμένων σε έκανε να θες να πηδήξεις από το μπαλκόνι, ή αν κατασκεύαζες μια γέφυρα για πεζούς κι όταν για πρώτη φορά πήγε ο κοσμάκης να την εγκαινιάσει, άρχισε να κουνιέται σαν τραμπάλα (ήμουν εκεί και το βίωσα κι αυτό το παράξενο φαινόμενο το 2000, αλλά δεν σας λέω το όνομα της γέφυρας, μιας και δεν λέμε ονόματα ακόμα, μόνο ότι περνάει πάνω από ένα ποτάμι), θα τα απέσυρες τα προϊόντα από την αγορά και θα την έκλεινες και τη γέφυρα (όπως κι έγινε και παρέμεινε κλειστή για δύο χρόνια μέχρι να την στρώσουν να μην κουνιέται). 

Αλλά ένα επιστημονικό άρθρο, έστω παραπλανητικό και γεμάτο κραυγαλέες ανακρίβειες, σοβαρά σφάλματα ακόμα και ψέματα, τι κακό να κάνει; Πάρτε, ας πούμε ένα ερευνητικό πείραμα που κρατάει εδώ και πάνω από 80 χρόνια όπου κάποιοι επιστήμονες προσπαθούν να αποδείξουν ότι η πίσσα σε στερεή μορφή και θερμοκρασία δωματίου, δεν είναι στερεό αλλά υγρό. Μέχρι τώρα, από το 1927 που ξεκίνησε η έρευνα έχουν πέσει οκτώ σταγόνες, γεγονός που τείνει να επιβεβαιώσει τη σκανδαλιστική υπόθεση ότι μάλλον πρόκειται περί υγρού και όχι στερεού. Εν πάση περιπτώσει, αυτή η έρευνα είναι ακόμα σε εξέλιξη. Θα δούμε τι θα γίνει όταν ανακοινωθούν τα απότελέσματα κι αν θα ξεκινήσει συλλογή υπογραφών για να απόσυρθούν οι όποιες ανακοινώσεις των ευρημάτων.

Αλλά αυτή για την οποία μιλάμε εδώ, ολοκληρώθηκε και τα απότελέσματα ανακοινώθηκαν αλλά κάποιοι έχουν ήδη θυμώσει πολύ. Σκεφτείτε μια έρευνα που συγκρίνει το μέγεθος του εγκεφάλου ατόμων που ψηφίζουν Νέα Δημοκρατία και ατόμων που ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτή η έρευνα απόδεικνύει ότι αυτοί που ψηφίζουν ΝΔ έχουν μικρότερους εγκεφάλους από αυτούς που ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ. Για την έρευνα χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από μαγνητικές τομογραφίες από όπου υπάρχουν μαγνητικοί τομογράφοι στην Ελλάδα και τα απότελέσματα δημοσιεύτηκαν σε ένα σοβαρότατο και εγκυρότατο επιστημονικό περιοδικό. Μπορείτε να φανταστείτε τι χαμός θα γινόταν.

Ε λοιπόν, η έρευνα που δεν έχω απόκαλύψει ακόμα, έκανε κάτι παρόμοιο. Απλοποιώ κάπως, αλλά πιο κάτω παραθέτω τις σχετικές παραπομπές για να τις διαβάσει ο κόσμος με την ησυχία του. Βέβαια απαιτείται μια τουλάχιστον στοιχειώδης γνώση ερευνητικής μεθοδολογίας και βασικές στατιστικές γνώσεις. Εν πάση περιπτώσει, συνέκριναν λοιπόν οι επιστήμονες στοιχεία από μαγνητικές τομογραφίες –από διάφορα κέντρα σε διάφορες χώρες του κόσμου– των εγκεφάλων περίπου 1.700 ατόμων που είχαν λάβει τη διάγνωση ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) και 1.500 ατόμων που δεν είχαν τέτοια διάγνωση. 

Και κατέληξαν ότι αυτοί που έχουν τη διάγνωση ΔΕΠΥ έχουν «μικρότερους εγκεφάλους» από τους άλλους. Για να είμαστε πιο ακριβείς, πρόκειται για ορισμένες εγκεφαλικές περιοχές (π.χ., ο επικλινής πυρήνας, κέλυφος, ιππόκαμπος και κάποιες άλλες). Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που επικοινωνήθηκε όχι μόνο στην επιστημονική κοινότητα αλλά και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, είναι ότι η ΔΕΠΥ είναι μια διαταραχή του εγκεφάλου και ότι όλα τα παιδάκια που δεν συγκεντρώνονται στο σχολείο, βαριούνται, η προσοχή τους διασπάται πολύ εύκολα, έχουν εκρήξεις θυμού, σκαρφαλώνουν στα θρανία ή στον καναπέ, γυρνάνε γύρω γύρω σαν σβούρα, διακόπτουν τους άλλους και πάει λέγοντας, πάσχουν από μια διαταραχή του εγκεφάλου και άρα δεν φταίνε γονείς, σχολεία, γειτονιές και γενικότερες κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν τα παιδιά. 

Τι ανακούφιση για τους γονείς αλλά και για τα παιδιά να ξέρουν οι μεν ότι δεν φταίνε αυτοί και τα παιδιά επίσης ότι δεν φταίνε αυτά που είναι σκανταλιάρικα και γυρίζουν σαν τη σβούρα και βαριούνται στο σχολείο. Ετσι, ισχυρίζονται οι επιστήμονες, θα μειωθεί και το στίγμα για τη ΔΕΠΥ. Πρόκειται για μια διαταραχή του εγκεφάλου, τελεία και παύλα. Και ευτυχώς και για καλή τους τύχη, υπάρχουν φάρμακα στην αγορά, για αυτό μην ανησυχείτε γονείς. Ρίτα, Ριτάκι, Ριταλίν (Ritalin), το πιο γνωστό φάρμακο από όλα, το οποίο όντως ονομάστηκε έτσι από το όνομα της γυναίκας αυτού που το έφτιαξε. Καιρός ήταν να αρχίσουμε να λέμε ονόματα και μιας και μιλήσαμε για την Ρίτα και το Ριταλίν, ας αναφέρουμε και την Νοβάρτις που μας έχει γίνει πια γνωστή στην Ελλάδα. 

Εκατομμύρια παιδιά, έφηβοι αλλά και ενήλικες, σ’ όλο τον κόσμο, παίρνουν φαρμακευτική αγωγή για τη ΔΕΠΥ. Η κατανάλωση αυτών των φαρμάκων, η οποία αυξάνεται σταθερά, είναι εντυπωσιακά μεγαλύτερη στην Αμερική από τις άλλες χώρες. Το γιατί συμβαίνει αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Κατά την ταπεινή μου γνώμη πρόκειται για τραγωδία, παρά για ιστορία.

Το επίμαχο άρθρο με τον τίτλο Subcortical brain volume differences in participants with attention deficit hyperactivity disorder in children and adults: a cross-sectional mega-analysis δημοσιεύτηκε στο Lancet Psychiatry το οποίο εκδίδει ο παλιός συνάδελφος και φίλος Niall Boyce. Η σφοδρή κριτική που ασκήθηκε, γράφτηκε από τους Micahel Corrigan και Robert Whitaker και μπορεί κανείς να την βρει στον ιστότοπο Mad in America. 

Χωρίς να υπεισέλθω σε τεχνικές λεπτομέρειες για τη μεθοδολογία της έρευνας, θα αναφέρω μόνο ότι:

...οι διαφορές σε εγκεφαλικές περιοχές που υποτίθεται ότι παρατηρήθηκαν, δεν φαίνεται να υποστηρίζονται από τα στοιχεία και άρα ο ισχυρισμός των επιστημόνων ότι άτομα με ΔΕΠΥ έχουν μικρότερους εγκεφάλους είναι τουλάχιστον παραπλανητικός, για να μην πούμε ψευδής.

Θα παρότρυνα ένθερμα γονείς να κάνουν τον κόπο να διαβάσουν το άρθρο και την κριτική προσεκτικά. Δυστυχώς για την πρόσβαση του άρθρου στο Lancet κάποιος πρέπει να πληρώσει 31,50 δολάρια (κάντε τον υπολογισμό σε ευρώ, ή για τους πιο ρομαντικούς ή νοσταλγούς άλλων εποχών, υπολογίστε το σε δραχμές). Η κριτική είναι προσβάσιμη δωρεάν. Ισως να αναζητήσουν την βοήθεια κάποιου στατιστικολόγου ή ερευνητή να τους βοηθήσει με τα κάπως πιο τεχνικά κομάτια. Για όσους δεν διαβάζουν Αγγλικά, ελπίζω τους επόμενους μήνες να μεταφράσω και τα δύο στα ελληνικά και φυσικά θα είναι στην διάθεση οποιουδήποτε θέλει να τα διαβάσει. 

Να σημειώσουμε κι ένα ενδιαφέρον όσο και παράξενο εύρημα αυτής της έρευνας που όπως επισημαίνουν οι κριτικοί, θάφτηκε σε ένα υπόμνημα το οποίο για να διαβάσετε θα πρέπει, αφού έχετε πληρώσει τα 31 σας δολαριάκια, να παρακαλέσετε ειδικά τον Niall να σας το στείλει. Δεν το στέλνουν έτσι. Εκεί θα δείτε ότι το IQ (δείκτης νοημοσύνης) αυτών με ΔΕΠΥ είναι μεγαλύτερος από την άλλη ομάδα χωρίς ΔΕΠΥ. Και αναρωτιούνται οι επικριτές της έρευνας πώς θα ήταν οι τίτλοι στα δελτία τύπου και στις εφημερίδες αν είχε επικοινωθεί αυτό το παράξενο εύρημα. Και αν όντως ενδιαφερόντουσαν οι επιστήμονες για τη μείωση του στίγματος, γιατί δεν το ανέφεραν κι αυτό; Δεν θα ήταν Τα Παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν μικρότερους εγκεφάλους, αλλά Τα Παιδιά με ΔΕΠΥ είναι πιο έξυπνα από τα άλλα. Βέβαια για να είμαστε δίκαιοι με τους ερευνητές, δεν ξεκίνησαν να εξετάσουν αυτόν τον συσχετισμό και τα στοιχεία που έχουν δεν θα δικαιολογούσαν τέτοιου είδους ανακοινώσεις.

Αυτό, όπως καταλαβαίνετε, αν ίσχυε και για την υποθετική έρευνα για τους ψηφοφόρους της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ, θα μπέρδευε αλλά και θα ικανοποιούσε αρκετό κοσμάκη. 

Ας είναι. Τελειώνοντας να αναφέρω ότι επικοινώνησα και με τον εξαιρετικό και διεθνούς φήμης, ίσως τον καλύτερο στον κόσμο αξιολογητή κλινικών/βιοϊατρικών ερευνών, ο οποίος δικαίως θεωρείται αυθεντία, έναν επιστήμονα που σέβομαι και αγαπώ εξ απόστάσεως, τον Γιάννη Ιωαννίδη, Professor of Medicine and of Health Research and Policy στο Stanford University School of Medicine, να του ζητήσω τη γνώμη του. 

Ο αγαπητός Γιάννης δεν συμφωνεί ότι πρέπει το άρθρο να απόσυρθεί και όπως μου λέει χαρακτηριστικά «Αν αυτό το άρθρο πρέπει να απόσυρθεί, τότε 99% της βιοϊατρικής βιβλιογραφίας θα έπρεπε επίσης να απόσυρθεί πρώτα και να καεί προς παραδειγματισμόν». Θεωρεί ότι αυτή η προσπάθεια που έχει γίνει στη μελέτη είναι εξαιρετικά αξιέπαινη. Ωστόσο συνεχίζει «Από την άλλη πλευρά, το κριτικό σχόλιο επίσης έχει δίκιο σε όσα παρατηρεί… Οι διαφορές είναι στατιστικά σημαντικές και ίσως προσφέρουν κάποια γνώση για τους μηχανισμούς. Είναι όμως πολύ μικρές σε μέγεθος. Δεν έχουν καμία κλινική σημασία και ούτε φυσικά μπορούν να αφεθούν σε γενικεύσεις ότι όλα τα άτομα με ADHD έχουν “μικρότερους εγκεφάλους”! Ούτε καν ξέρω μάλιστα τι θα σήμαινε αυτό, και τι αξία θα είχε. Χαιρετισμούς από Καλιφόρνια! Γιάννης» (υπογραμμίσεις δικές μου). Και να ευχαριστήσω κι έναν παληό αγαπητό συμμαθητή τον Αγγελο Ντάσσιο, ο οποίος είναι Associate Professor στο LSE  στο Τμήμα Στατιστικής για τα πολύ βοηθητικά του σχόλια τα οποία συμφωνούν εν πολλοίς με την τοποθέτηση του Γιάννη. Δεν υπονοώ ωστόσο καθόλου ότι ο Γιάννης ή ο Αγγελος συμφωνούν με την γνώμη που διατυπώνω εδώ και τον τρόπο που την διατυπώνω. 

Τις προάλλες μου είπε μια μαμά. Η κόρη μου είναι κλασικό ΔΕΠΑΚΙ. ΔΕΠΥ, ΔΕΠΑΚΙ, όπως Ρίτα, Ριτάκι. Διαγνώστηκε σε ηλικία 6 χρονών και από τότε είναι σε φαρμακευτική αγωγή μέχρι σήμερα που είναι 15. Μια μαμά που αγαπάει αναμφίβολα την κορούλα της και ακολουθεί την συμβουλή των γιατρών. Τι να κάνει η γυναίκα όπως και τόσοι γονείς; Να κάτσουν να διαβάσουν και να αξιολογήσουν κριτικά τις έρευνες?; Εδώ ούτε οι γιατροί δεν έχουν τον χρόνο και δυστυχώς πολλοί δεν έχουν καν τις δεξιότητες να κάτσουν να ψάξουν και να εξετάσουν τα πρωτόκολλα των ερευνών, άσε που τα τελευταία, σπάνια είναι διαθέσιμα και να είχαν τις δεξιότητες και τεχνικές γνώσεις να το κάνουν.

Ίσως δεν θα έπρεπε να τελειώσω με μια τόσο απαισιόδοξη νότα και αφήνοντας δύσκολα ερωτήματα να αιωρούνται. Αλλά αυτό θα κάνω. Κι ας δυσαρεστηθούν κάποιοι, φίλοι, γνωστοί, συνάδελφοι. Το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό. Ας αναλογιστούμε όλοι, γονείς, γιατροί, ερευνητές, πολιτικοί, τις ευθύνες μας. Για τη Νοβάρτις ή την Eli Lilly, που φτιάχνει το Straterra το οποίο παίρνει η κόρη της μαμάς που ανέφερα πιο πάνω, δεν έχω πολλές ελπίδες ότι θα αναλογιστούν τις ευθύνες τους. Πέστε με απαισιόδοξο ή κυνικό. 

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

ΠΗΓΗ: athensvoice

«Για να διηγηθούμε την ιστορία μας πρέπει να έχουμε μια μνήμη, μία γενεαλογία σημείων».

W. Bion (Άγγλος ψυχαναλυτής)

Μετά από δύο και κάτι χρόνια αριστερής διακυβέρνησης, αποφεύγοντας τις φανατικές ή πολωτικές κρίσεις, υπάρχουν ορισμένες βασικές παραδοχές οι οποίες γεννούν βασικές απορίες.

 

Βασικές παραδοχές

 

-Η προηγούμενη κατάσταση του συνόλου των ελληνικών παθογενειών δημιούργησε μαζική αποστροφή, με έντονα θυμικά χαρακτηριστικά, προς κάθε μορφής «παλαιό». Η φαύλη σπείρα μιας τυπικής κρίσης, δηλαδή η διαφθορά, η ατιμωρησία, η φοροδιαφυγή, τα δημόσια ελλείμματα με την υπερχρέωση του κράτους, οι ανυπολόγιστες στρατιωτικές δαπάνες, ο πελατειασμός, η ανομία δημιούργησαν μια προβλεπόμενη άνευ προηγούμενου ύφεση και μια πολυεπίπεδη κοινωνικοοικονομική και ηθική κρίση. Ο φαύλος κύκλος της χώρας έχει επαναληφθεί επτά φορές από το 1828  με τους ίδιους βασικούς μηχανισμούς αναπαραγωγής.

-Η βασική λειτουργία των θεσμών της δημοκρατίας μας αναπαράγει ένα πλαίσιο και μια κοινωνία του «δήθεν», δηλαδή ένα τεράστιο και διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ διακηρύξεων, πολιτικής πρακτικής και τήρησης των νόμων, μέσα από την συσκότιση και την μετάθεση της ατομικής ευθύνης;

-Ο ΣΥΡΙΖΑ διογκώθηκε εκλογικά και πολιτικά όχι σαν μια συστράτευση ψηφοφόρων με αριστερή συνείδηση αλλά σαν κίνημα διαμαρτυρίας απέναντι στο μνημόνιο και σε όσα έφεραν το μνημόνιο.

-Η ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να είχε χαμηλή συνειδητότητα του ιστορικού ρόλου και της ευθύνης που αναλάμβανε: Όταν ορθά κινητοποιείς το θυμικό των μαζών χτίζοντας μια νέα ομαδική αυταπάτη για το «σκίσιμο των μνημονίων» και την ανατροπή του συσχετισμού δυνάμεων στην Ευρώπη, τότε πρέπει να είσαι έτοιμος να επεξεργαστείς το τέλος της αυταπάτης και τη βία της διάψευσης. Η επίπονη αυτή ψυχική διεργασία δεν μπορεί να καλυφθεί ούτε με επικοινωνιακά τρυκ, ούτε με λαϊκιστικές εξάρσεις, ούτε με ρήξη με τον στοιχειώδη ορθολογισμό.

-Λαμβάνοντας υπόψιν την ιστορική μνήμη της χώρας μας, ο ΣΥΡΙΖΑ όφειλε να εξηγήσει με απολύτως διαφανείς όρους και την ποιότητα του συμβιβασμού με τους δανειστές και την ρεαλιστική δυνατότητα να υλοποιήσει μόνο ένα μικρό μέρος από αυτά που είχε υποσχεθεί. Δεν το έκανε.

-Η ιστορική αυτή ευκαιρία της «πρώτη φορά Αριστεράς» θα μπορούσε να προσφέρει μία δυνατότητα ηγεμονίας των αριστερών ιδεών υπό δύο προϋποθέσεις: α) την υιοθέτηση ενός άλλου ηθικού παραδείγματος διακυβέρνησης με κεντρικό άξονα την αξιοκρατία απέναντι στην άλωση του κράτους β) μια αριστερή ατζέντα μεταρρυθμίσεων που δεν συνδέονται με τους μνημονιακούς καταναγκασμούς (λχ διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους).

-Η έννοια της προσωπικής ευθύνης των στελεχών αλλά και της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να συγκαλύπτεται ούτε να υποκαθίσταται από κλειστές κομματικές διαδικασίες ούτε και από μία προσχηματική αυτοκριτική (κοινότοπη κουλτούρα της ριζοσπαστικής αριστεράς).

 

Βασικές απορίες

 

-Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ δεν εκμεταλλεύθηκε τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης μια εξαιρετικά ευνοϊκή ευρωπαϊκή συγκυρία προτείνοντας ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο για τη χώρα στον αντίποδα του νεοφιλελεύθερου δόγματος και φανατισμού;

-Γιατί δεν δημιούργησε μια νέα δομή διαρκούς μεταρρύθμισης για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και την ενίσχυση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης; (Η προσφορά τεχνογνωσίας από ξένους εμπειρογνώμονες ήταν πρωτοφανής και εντυπωσιακή).

-Γιατί δεν προήγαγε μία σαφή διάκριση μεταξύ πολιτικής διεύθυνσης και διοίκησης του κράτους δίνοντας ένα αντιπαράδειγμα απέναντι στον πελατειασμό των προηγούμενων κυβερνήσεων;

-Μήπως η τρόικα εμπόδισε τη δημιουργία ενός συστήματος εσωτερικού ελέγχου-αξιολόγησης-κοινωνικής λογοδοσίας και αξιοποίησης των αναφορών των ανεξάρτητων αρχών (Συνήγορος του πολίτη κοκ);

-Μήπως τα μνημόνια εμπόδισαν τη δημιουργία νησίδων καινοτομίας με διεθνείς συνεργασίες στους τομείς των νέων τεχνολογιών, της επικοινωνίας, της υγείας, της παιδείας που θα πολλαπλασίαζαν τις δυνατότητες αξιοποίησης του τεράστιου επιστημονικού και ανθρώπινου κεφαλαίου που διαθέτει η χώρα;

-Τι θα εμπόδιζε την ενίσχυση της θέσης της χώρας μας στον ρευστό γεωπολιτικό μας περίγυρο εάν μπορούσαμε να εξάγουμε μέσα από οργανωμένο σχεδιασμό ποιοτικές υπηρεσίες και τεχνογνωσία στις γύρω χώρες;

-Υπήρξε ισχυρή πολιτική βούληση για την καταπολέμηση της μεγάλης φοροδιαφυγής και των λαθρεμπορίων; Έγινε ό,τι ήταν δυνατόν και ζητήθηκε η τεχνογνωσία εταίρων; Με άλλα λόγια, ήταν προτεραιότητα η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων μέσα από μια τέτοια προσέγγιση και πέρα από την χορήγηση επιδομάτων στους ασθενέστερους;

-Πώς εξυπηρετήθηκε το πρόταγμα κάθε αριστερής διακυβέρνησης για μείωση της ανεργίας και της φτώχειας χωρίς δράσεις εξορθολογισμού του κοινωνικού κράτους, του συστήματος υγείας και των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, μέσα από στοχευμένα σχέδια και καλές πρακτικές;

-Με δεδομένη την διεθνή τουριστική ακτινοβολία της χώρας μας, ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν για να εκσυγχρονιστούν οι υποδομές, να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα των υπηρεσιών, να αναπτυχθεί τουριστική συνείδηση μέσα από την πάταξη της αισχροκέρδειας και της κουλτούρας της αρπαχτής;

-Πώς αναδείχθηκε το τεράστιο πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας σε συνάρτηση με την προσέλκυση καινοτόμων επενδύσεων; Δημιουργήθηκε ένα επιχειρηματικό περιβάλλον που να ευνοεί τέτοιου είδους κινήσεις;

Και μια τελευταία απορία: Με γνώμονα την ιστορική μνήμη είναι δυνατόν να συγκροτηθεί μια κρίσιμη κοινωνική μάζα ώστε να γίνει κάτι; Αν η απάντηση είναι θετική τότε δεν θα είναι πια ανυπόφορες οι προηγούμενες ερωτήσεις.

 

ΠΗΓΗ: progressivecitizens.gr

Το σχέδιο νόμου για την οργάνωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας παρά τις καλές προθέσεις δεν αξιοποιεί την εμπειρία, την τεχνογνωσία αλλά και τις κριτικές αξιολογήσεις των ανεξάρτητων επιτροπών εμπειρογνωμόνων.

 

 

Μετά από δύο χρόνια αριστερής διακυβέρνησης, θα περίμενε κανείς να προταθεί ένα νομοσχέδιο για την ψυχική υγεία το οποίο να απαντά στα σημερινά προβλήματα και στις μελλοντικές προκλήσεις. Το σχέδιο νόμου περί «Μεταρρύθμισης της διοικητικής οργάνωσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας», παρά τις θετικές προθέσεις των συντακτών του, δεν ανταποκρίνεται στην αναβάθμιση του κοινωνικού και πολιτικού κεφαλαίου της μετέωρης ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, ιδιαίτερα σε περίοδο παρατεταμένης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης και εν τέλει κρίσης των βασικών αξιών της κοινωνικής αλληλεγγύης. Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου ακυρώνει σε μεγάλο βαθμό την εμπειρία, την τεχνογνωσία αλλά και τις κριτικές αξιολογήσεις των ανεξάρτητων επιτροπών εμπειρογνωμόνων για την ιστορική διαδρομή της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στη χώρα μας.

Κίνδυνος εκφυλισμού

Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το υπουργείο Υγείας επέλεξε τη δημιουργία ενός δύσκαμπτου και μάλλον ανεφάρμοστου συγκεντρωτικού γραφειοκρατικού διοικητικού πλαισίου στο όνομα μιας δήθεν προοδευτικής αποκέντρωσης, χωρίς να αναφέρει ούτε λέξη: α) για την αντιμετώπιση και αποτελεσματική διαχείριση του εθνικού συστημικού σκανδάλου των τεκμηριωμένα αυξανόμενων αναγκαστικών νοσηλειών, των μηχανικών καθηλώσεων· β) της παραβίασης των στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών· γ) της εγκατάλειψης του σχεδίου μετασχηματισμού των ακόμη λειτουργούντων ψυχιατρικών νοσοκομείων παλαιού τύπου· δ) την ακατανόητη μεταφορά πόρων του ΕΣΠΑ στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας αντί για το συμφωνημένο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδιο για την ψυχική υγεία· ε) την πραγματική ενδυνάμωση των ληπτών και των οικογενειών τους· στ) τη μείωση της επαγγελματικής εξουθένωσης των λειτουργών της ψυχικής υγείας· ζ) την αξιολόγηση και την κοινωνική λογοδοσία των υπηρεσιών, την επανεπένδυση της ελπίδας ότι κάτι μπορεί και πρέπει να αλλάξει.

Αποτυχημένο μοντέλο

Οταν ένα σπίτι γκρεμίζεται, δεν ξεκινάς από το χρώμα των κεραμιδιών της σκεπής αλλά από τα θεμέλια.
Εξηγούμαστε: Τα θετικά σημεία του σχεδίου νόμου είναι η αναδιατύπωση των αρχών και στόχων της σύγχρονης κοινοτικής ψυχιατρικής, όπως η συνεργασία με τους λήπτες και τις οικογένειές τους που θα συμμετέχουν πλέον στις τομεακές επιστημονικές επιτροπές, ο καλύτερος συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών, το ατομικό θεραπευτικό πλάνο, τα προγράμματα διά βίου εκπαίδευσης των λειτουργών ψυχικής υγείας, οι κλινικές εποπτείες και η ανάδειξη της καινοτομίας.

Ωστόσο, θα περίμενε κανείς από μια αριστερή κυβέρνηση να προτείνει ένα πραγματικό σχέδιο αποκέντρωσης της συγκεντρωτικής εξουσίας του υπουργείου και των υγειονομικών περιφερειών και όχι μια μάλλον προσχηματική συμμετοχή ανύπαρκτων συλλόγων ληπτών και οικογενειών στην περιφέρεια και την πραγματική εξουσία να καταλήγει με υπουργικές αποφάσεις στους διοικητές των υγειονομικών περιφερειών.

Ενα ριζοσπαστικό νομοσχέδιο που επαγγέλλεται τη διοικητική μεταρρύθμιση συστήνει τις τομεακές και περιφερικές επιτροπές ως νομικά πρόσωπα με συγκεκριμένες αποφασιστικές αρμοδιότητες και δυνατότητες, όπως συγκεκριμένο προϋπολογισμό, ευρεία διοικητική εξουσία και δυνατότητες σχεδιασμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης των παρεχόμενων υπηρεσιών στην περιοχή ευθύνης τους. Είναι γνωστό ότι οι προηγούμενες τομεακές επιτροπές ψυχικής υγείας (ΤΟΨΥ και ΤΕΨΥ) απέτυχαν διότι δεν διέθεταν συντονιστές και μέλη με εμπειρία και ιδεολογία ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, οικονομικούς πόρους, γραμματειακή και οργανωτική στήριξη, δυνατότητα κάλυψης των εξόδων μετακίνησης των μελών τους. Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου δυστυχώς επαναλαμβάνει το αποτυχημένο, θνησιγενές σχήμα αυτών των επιτροπών, γνωρίζοντας ότι σε πολλούς νομούς της χώρας δεν υπάρχουν ούτε σύλλογοι οικογενειών για την ψυχική υγεία ούτε οργανωμένοι λήπτες με αντίστοιχη εμπειρία και εκπαίδευση ενώ, επιπλέον, δεν υπάρχουν αρκετοί παιδοψυχίατροι και αντίστοιχες υπηρεσίες παιδιών-εφήβων. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι κενές θέσεις των επαγγελματιών ψυχικής υγείας θα καλύπτονται με υπουργικές αποφάσεις σε συνεργασία με τους κομματικά διορισμένους διοικητές των υγειονομικών περιφερειών. Επομένως, η κατ' αρχάς θετική συμμετοχή των ληπτών και οικογενειών μπορεί να λειτουργήσει ως δημοκρατικό άλλοθι για τον πλήρη έλεγχο του συστήματος που σε τοπικό επίπεδο θα παραμείνει υποταγμένο σε κομματικά και συνδικαλιστικά στελέχη.

Προσπάθεια ποδηγέτησης των φορέων

Η διαφαινόμενη πρόθεση δημοκρατικής αποκέντρωσης αποδυναμώνεται από την πρόσφατη παρέμβαση του αναπληρωτή υπουργού Υγείας στη Βουλή, ο οποίος μίλησε για υπαγωγή όλων των μονάδων ψυχικής υγείας στην ΑΕΜΥ (Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας) που ιδρύθηκε επί υπουργίας Δ. Αβραμόπουλου. Προκύπτει, λοιπόν, ότι τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, δηλαδή οι επιστημονικές εταιρείες και σωματεία στον χώρο της ψυχικής υγείας τα οποία δεν ελέγχονται άμεσα από το κράτος, θα μπορούσαν να υπαχθούν στην ΑΕΜΥ με εμφανείς πλέον τις δυνατότητες παρέμβασης στη στελέχωσή τους.

Μια ριζοσπαστική αριστερή πολιτική θα μπορούσε να προτείνει την αυτοδιαχείριση των ΝΠΙΔ από τους εργαζομένους τους στο μοντέλο των κοινωνικών επιχειρήσεων (αν και η υπάρχουσα ελληνική εμπειρία είναι πρακτικά ανύπαρκτη) αλλά σε καμία περίπτωση δεν θεωρείται προοδευτική επιλογή η από επάνω προς τα κάτω προσπάθεια ποδηγέτησής τους.

Η εμπειρία των ασυνεχειών της μεταρρύθμισης έχει αποδείξει ότι σχήματα εννεαμελών τομεακών επιτροπών, εκ των οποίων τα 4-6 μέλη να είναι ψυχίατροι χωρίς την ανάλογη εκπαίδευση σε βασικές γνώσεις, εμπειρία και ιδεολογία κοινοτικής ψυχιατρικής, είναι καταδικασμένες να αναπαράγουν ένα γραφειοκρατικό, αναποτελεσματικό μοντέλο.
Αναβάθμιση

Παράλληλα, έχει χαθεί μια ιστορική ευκαιρία εκπόνησης ενός εθνικού μεταρρυθμιστικού σχεδίου, αναβάθμισης της αναθεώρησης του ΨΥΧΑΡΓΩΣ  Γ' Φάση, με τη συμμετοχή σημαντικών διεθνών οργανισμών, όπως είχε προταθεί στην ηγεσία του υπουργείου Υγείας μετά τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Θεωρούμε πως η προτεραιότητα θα έπρεπε να δοθεί στην αναδιατύπωση και επικαιροποίηση των αρχών και μεθόδων της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, τη διατύπωση μιας εθνικής στρατηγικής για την ψυχική υγεία και την εκπόνηση ενός λεπτομερούς εθνικού σχεδίου για την ψυχική υγεία με χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, για την αναβάθμιση του συστήματος των υπηρεσιών ψυχικής υγείας της χώρας, με μετρήσιμους στόχους.
 
ΠΗΓΗ: tovima.gr
 
Η ποιότητα του δημοκρατικού πολιτισμού μιας χώρας έχει άμεση συνάφεια με το πώς οι θεσμοί και η κοινωνία αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μειονοτήτων και των κοινωνικά ευπαθών ομάδων.
 

Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ευρώπη και την Ελλάδα σήμερα είναι η αντιμετώπιση ατόμων με ειδικές ανάγκες (σωματική και ψυχική αναπηρία), όχι απλώς ως παθητικών αποδεκτών φροντίδας ή εγκλεισμού αλλά με ανάδειξη της αυτονομίας, του αυτοπροσδιορισμού του κάθε ατόμου.

Η Σύμβαση των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Αναπηρία, του ΟΗΕ, που κυρώθηκε από την Ελλάδα το 2012, έχει χαρακτηριστεί «αλλαγή παραδείγματος»:

1) κινείται στον αντίποδα της υποκατεστημένης λήψης για τα άτομα με ψυχική ή διανοητική αναπηρία, καταγγέλλει τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων που σχετίζονται με βασανιστήρια, απάνθρωπη ή ταπεινωτική συμπεριφορά και ενδυναμώνει την ανάκτηση της δικαιοπρακτικής ικανότητάς τους,

2) ασκώντας κριτική τόσο στο φιλανθρωπικό όσο και στο βιο-ιατρικό μοντέλο που τείνουν να εφαρμόζουν την εκ των άνω προς τα κάτω λογική (οι ειδικοί αποφασίζουν για εσάς χωρίς εσάς), διευρύνει τη δυνατότητα εξατομικευμένου σχεδίου φροντίδας και κοινωνικής ενσωμάτωσης, διαφοροποιώντας ριζικά την προσέγγιση αυτή από την τοποθέτηση των ατόμων σε ιδρυματικό-ασυλικό χρόνιο περιβάλλον.

Το σχέδιο νόμου για τα «Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής» προτάθηκε μέσα από τη σημαντική πρωτοβουλία του ειδικού γραμματέα του υπουργείου Δικαιοσύνης, Ευτύχη Φυτράκη, έγκριτου νομικού, ο οποίος συγκρότησε νομοπαρασκευαστική επιτροπή (ΦΕΚ Β’ 1914/27-6-2016) για την αλλαγή των άρθρων 38-41 και 69-70 του Ποινικού Κώδικα.

Σε μια χώρα όπως η δική μας, που έχει το θλιβερό αρνητικό ρεκόρ στα ποσοστά των αναγκαστικών νοσηλειών σε ψυχιατρικές υπηρεσίες (όπως έχουμε δείξει σε προηγούμενες έρευνες), είναι μια δημοκρατική κατάκτηση να τίθεται σε επερώτηση η έννοια του «ακαταλόγιστου εγκληματία» και του «επικίνδυνου για τη δημόσια ασφάλεια ψυχικά ασθενή». Η αποδόμηση της έννοιας της επικινδυνότητας στον χώρο της ψυχιατρικής συζητιέται διεξοδικά στο άρθρο της Φ. Τσαλίκογλου.

Ενας μεγάλος Γάλλος ψυχίατρος, ο Henry Ey, έγραφε το 1978: «Μήπως η ψυχική ασθένεια είναι η παθολογία της ελευθερίας;».

Και θα προσθέταμε: «Μήπως ο ψυχικά πάσχων, ο οποίος μάλιστα έχει επιτελέσει αξιόποινη πράξη, δεν είναι πια άνθρωπος, αλλά μέσα από μια διαστροφική συμμαχία της ψυχιατρικής και της δικαστικής εξουσίας, χάνει κάθε έννοια αξιοπρέπειας, αυτονομίας, σεβασμού, ύπαρξής του ως υποκειμένου δικαίου;».

Πολλοί από τους νοσηλευομένους στις ειδικές ψυχιατρικές πτέρυγες του ΨΝΑ, του Δρομοκαϊτείου και του ΨΝΘ, που δεν υπερβαίνουν αυτή την περίοδο τους 155 ασθενείς, αποκαλούνται υποτιμητικά από το ψυχιατρικό σύστημα «οι 69άρηδες», με την έννοια της υπαγωγής τους στη δογματικά εσφαλμένη έννοια του «ακαταλόγιστου εγκληματία» του άρθρου 69 του Ποινικού Κώδικα.

Πολλοί από αυτούς τους ασθενείς, μέχρι σήμερα, δεν είχαν καμία πιθανότητα επανεξέτασης της κλινικής τους κατάστασης και κατά συνέπεια δυνατότητα κοινωνικής επανένταξης. Εμεναν σαν ένα «ενοχλητικό ιδρυματικό ίζημα» στα ψυχιατρικά νοσοκομεία αντί για τα σωφρονιστικά καταστήματα.

Η αντίθεση θεραπείας-κοινωνικού ελέγχου κατά τον Φουκό βρίσκει εδώ τη θριαμβευτική επαλήθευσή της σε σχέση με την προστασία της «δημόσιας ασφάλειας».

Ωστόσο, το «παράδοξο» είναι ότι πολλοί από αυτούς τους ασθενείς δεν έχουν πλέον ενεργή ψυχοπαθολογία και επομένως η φύλαξή τους σε κλειστούς ιδρυματικούς χώρους είναι νομικά, ηθικά και θεραπευτικά παράλογη και άδικη.

Οι τροποποιήσεις των διατάξεων στο σχέδιο νόμου προβλέπουν αλλαγές σε τρία επίπεδα: α) στον Ποινικό Κώδικα, β) στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, και γ) στους κανόνες εκτέλεσης των μέτρων ασφαλείας των προηγούμενων άρθρων του Ποινικού Κώδικα.

Ο εισαγγελέας έχει πλέον επιλογές στο να προτείνει εναλλακτικές προτάσεις παρακολούθησης του κατηγορούμενου ψυχικά πάσχοντος, όχι μόνο σε κλειστό ιδρυματικό περιβάλλον, αλλά και στις σύγχρονες εξω-νοσοκομειακές δομές ψυχικής υγείας στο πλαίσιο της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης (ψυχιατρικά τμήματα γενικών νοσοκομείων, εξωτερικά ιατρεία ψυχιατρικών νοσοκομείων, κέντρα ψυχικής υγείας, κινητές μονάδες κ.λπ.), τηρώντας τους διεθνώς αναγνωρισμένους κανόνες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του πρωτοκόλλου φροντίδας και της αξιοπρέπειας του ατόμου.

Κλείνοντας αυτόν τον συνοπτικό σχολιασμό αυτής της δημοκρατικής τροπολογίας, ας μου επιτραπεί η διατύπωση δύο ερωτημάτων:

1) Πώς είναι δυνατόν να εφαρμοστούν οι εναλλακτικές θεραπευτικές προτάσεις του σχεδίου νόμου με τη σημερινή υποβάθμιση της δημόσιας ψυχικής υγείας και του ελλείμματος εθνικού στρατηγικού μηχανισμού για τη συνέχεια της μετέωρης ψυχιατρικής μεταρρύθμισης;

2) Πώς είναι δυνατόν, λαμβάνοντας υπόψη το αρνητικό ρεκόρ των αναγκαστικών νοσηλειών στη χώρα μας, εν μέσω κοινωνικής ανθρωπιστικής κρίσης, να δίνεται η προτεραιότητα στη θεραπεία, φροντίδα και επανένταξη και όχι στην ασφάλεια;

Ενα σύστημα δημόσιας ψυχικής υγείας πρέπει μέσα από θεσμοποιημένους μηχανισμούς λογοδοσίας και αξιολόγησης να μπορεί να είναι σε θέση να παρακολουθεί, να ελέγχει και να επιβάλλει διοικητικές και νομικές κυρώσεις απέναντι σε συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ληπτών.

Είναι αυτονόητο ότι σε ένα σύγχρονο κράτος δικαίου δεν μπορεί να τεθεί το δίλημμα ασφάλεια ή ελευθερία. Ο μοναδικός στόχος οφείλουμε να είναι η διασφάλιση των προϋποθέσεων για ασφάλεια και ελευθερία για τους «μη έχοντες φωνή» ψυχικά πάσχοντες συμπολίτες μας.

 

Συντάκτης: Στέλιος Στυλιανίδης - Ψυχίατρος-ψυχαναλυτής, καθηγητής Κοιν. Ψυχιατρικής Παντείου Πανεπιστημίου

 

Για το ζήτημα των αναγκαστικών νοσηλειών βλ. ενδεικτικά: Στυλιανίδης Σ.: «Σύγχρονα θέματα κοινωνικής και κοινοτικής ψυχιατρικής. Για μια κριτική ανθρωποκεντρική ψυχιατρική», Εκδόσεις Τόπος, Αθήνα 2014.

 

ΠΗΓΗ: efsyn.gr

  Μετά από μια ιστορική καθυστέρηση 30 ετών και μετά από στείρες ατελείωτες δημόσιες διαμάχες και εκκωφαντικές υποκριτικές απουσίες, ψηφίστηκε στο ελληνικό κοινοβούλιο το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια. Η αποδοχή του συμφώνου συμβίωσης σημαίνει ότι ένα ζευγάρι ομόφυλων είναι το ίδιο με ένα ετερόφυλο ζευγάρι; Προφανώς όχι. Ίσως όμως η άρνηση της διαφορετικότητας των φύλων να αποτελεί το κόστος το οποίο πρέπει να πληρώσουμε για την κοινωνική αποδοχή και αναγνώριση αυτών των νέων νομοθετικών μέτρων. Σε κάθε περίπτωση, το debate στις χώρες που έχουν υιοθετήσει τον νόμο αυτό από το 1989 (Δανία) έχει ήδη μετατοπιστεί στις προηγμένες χώρες από το σύμφωνο συμβίωσης στις προϋποθέσεις υιοθεσίας παιδιών από τα ομόφυλα ζευγάρια. Στη χώρα μας η ουσιαστική πληροφόρηση και η συζήτηση για το θέμα της υιοθεσίας έχει γίνει ανεπαρκώς ακόμη και από ειδικούς, και άρα επικρατεί ένα πολύ μεγάλο γνωστικό κενό για τα υπέρ και τα κατά επιχειρήματα.

Υιοθεσία είναι η δημιουργία ενός δεσμού συγγένειας με ένα παιδί που δεν έχει βιολογικό δεσμό με τους νέους γονείς του. Η πρακτική αυτή  υπάρχει από την αρχαιότητα και γνώρισε πολυάριθμες προσαρμογές στο δίκαιο που πήραν κυρίως 2 μορφές:

 ·   Την πλήρη υιοθεσία, δηλαδή την περίπτωση στην οποία ένα υιοθετημένο παιδί "χάνει" τους βιολογικούς γονείς του, οι οποίοι αποποιούνται τα γονεϊκά τους δικαιώματα προς όφελος των νέων γονέων

·   Την απλή υιοθεσία, δηλαδή την περίπτωση στην οποία δημιουργείται ένας νέος δεσμός συγγένειας χωρίς να καταργείται ο παλαιός (πχ. πατριός που υιοθετεί το παιδί της νέας συζύγου του), άρα νομικά μπορούμε να έχουμε περισσότερους από δύο γονείς, κάτι που αποτελεί αντικείμενο ποικίλλων και αντιθετικών νομικών, βιοηθικών, ψυχικών και συναισθηματικών αντιδράσεων και προκαταλήψεων.

Χωρίς να επεκταθούμε σε αυτό το σημείο λόγω χώρου, υπογραμμίζουμε ότι το παιδί είναι ολοκληρωτικά απόν από το σύνολο του κοινωνικού, νομικού και επιστημονικού διαλόγου: παραμένει ένα "παιδί – αντικείμενο".

Η έρευνα της Prorata για τις θέσεις της κοινής γνώμης επί του ζητήματος ανέδειξε αδύναμες συσχετίσεις των θέσεων στο ζήτημα με την πολιτική ιδεολογία, το φύλο και την εργασιακή κατάσταση και μια ισχυρή συσχέτιση των θέσεων με το μορφωτικό επίπεδο του ερωτώμενου. Συγκεκριμένα, μόνο 7% των αποφοίτων δημοτικού συμφωνούν με το μέτρο της υιοθεσίας, ενώ το 78% διαφωνεί, σε κάποια απόσταση από τους αποφοίτους των ΑΕΙ-ΤΕΙ και τους κατόχους μεταπτυχιακών διπλωμάτων από τους οποίους το 22% συμφωνούν κατά 22,4% και το 63% διαφωνούν.

Σχετικά με τις θέσεις επί του ζητήματος ψηφοφόρων διαφορετικών κομμάτων, επισημαίνονται τα εξής:

1.  Η θετική "προκατάληψη" για τα αριστερά - προοδευτικά κόμματα θα προδιέθετε στο να υπάρχει ένα υψηλό ποσοστό συμφωνίας για την υιοθέτηση του μέτρου. Ωστόσο, μόνο το 19% των δυνητικών ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ συμφωνεί, ενώ το 60% διαφωνεί. Με έκπληξη διαπιστώνεται ότι οι δυνητικοί ψηφοφόροι της Ν.Δ. συμφωνούν σε ποσοστό 15%, ενώ 73% διαφωνεί, δηλαδή είναι κοντά σε αυτούς του ΣΥΡΙΖΑ. Ως πρώτο συμπέρασμα, ανεξαρτήτως πολιτικής ιδεολογίας του νέου δικομματισμού, φαίνεται ότι η αμφίφυλη φύση του ανθρώπου και ιδιαίτερα η σεξουαλική της έκφραση, λανθάνουσα ή έκδηλη, είναι πολύ πιο ισχυρή από δογματικές πολιτικές τοποθετήσεις με προοδευτικό ή συντηρητικό πρόσημο.

2. Ένα δεύτερο ενδιαφέρον συμπέρασμα αφορά τον λεγόμενο "ενδιάμεσο χώρο", δηλαδή των δυνητικών ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και του Ποταμιού. Τα ποσοστά συμφωνίας του 24% και 36% αντίστοιχα δείχνουν ότι ο κοινωνικός φιλελευθερισμός ως ιδεολογία του ενδιάμεσου χώρου εμφανίζει  ισχυρότερη ανεκτικότητα απέναντι στην ετερότητα σε σύγκριση με τους άλλους πολιτικούς χώρους.

3. Οι τοποθετήσεις των δυνητικών ψηφοφόρων της ΧΑ προκαλούν τη μεγαλύτερη έκπληξη: το 16% αυτών συμφωνούν με το προτεινόμενο μέτρο και το 68% διαφωνούν. Σε ένα πρώτο επίπεδο μοιάζουν να μην διαφοροποιούνται από τους ψηφοφόρους των άλλων κομμάτων. Αντίστοιχα είναι και τα ποσοστά για τους δυνητικούς ψηφοφόρους του ΚΚΕ (συμφωνία: 18%, διαφωνία: 65%), των οποίων οι θέσεις και σε άλλα θέματα κοινωνικών δικαιωμάτων που συνδέονται με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό, εμφορούνται από έναν "αριστερό συντηρητισμό". Το εύρημα που αφορά στους ψηφοφόρους της ΧΑ παρουσιάζει ιδιαίτερο ψυχαναλυτικό ενδιαφέρον και συνάδει με προηγούμενα ευρήματα μιας ποιοτικής έρευνας (βλ. σημείωση) που είχε διεξαχθεί στο παρελθόν. Η λανθάνουσα ομοφυλοφιλία, η επένδυση στην ανδρική ρώμη, το ιδεώδες της "καθαρότητας" και η εξιδανίκευση των δεσμών μεταξύ των μελών και στελεχών με έντονο ναρκισσιστικό χαρακτήρα, φαίνεται ότι επιτρέπει στο συλλογικό φαντασιακό της οργάνωσης να αποκτά μια αυτάρκη και παντοδύναμη λειτουργία και του πατρικού και του μητρικού ρόλου. Η ένταξη τους σε μια στρατιωτικού τύπου οργάνωση αναδεικνύει τα μέλη της σε μια θέση υπεροχής που επισφραγίζεται από αρχαιοελληνικές αφηγήσεις, μυθικές (σχέση δάσκαλου- μαθητή, αρχηγού - οπαδού, με απόλυτη υποταγή), έτσι ώστε τίποτε το μιαρό και ακάθαρτο να μην έχει θέση στην Προκρούστεια φαντασίωση της φασιστικής ιδεολογίας.

Συμπερασματικά, οι τάσεις που προκύπτουν από την ανάλυση αυτής της ενδιαφέρουσας έρευνας φαίνεται να αναδεικνύουν την ασυνείδητη ομοφυλόφιλη πλευρά του ατόμου,  συμφιλιωμένη με την "κανονική" σεξουαλικότητα και πιο μακρινή από τις κυρίαρχες πολιτικές και κοινωνικές ιδεολογίες. Το ποσοστό των ατόμων που έχουν θετική στάση είναι αντικειμενικά μικρό, αλλά μεγάλο σε σχέση με την απουσία οιασδήποτε δημόσιας συζήτησης και ενημέρωσης εκ μέρους των πολιτικών κομμάτων. Η διερεύνηση του φαινομένου αυτού στην ελληνική κοινωνία, πέραν των επιδημιολογικών ποσοτικών στοιχείων, χρήζει μιας συστηματικής ποιοτικής ερευνητικής προσπάθειας, αφού έχει προηγηθεί μια ευρεία δημόσια ενημέρωση για την πολυπλοκότητα των πτυχών της υιοθεσίας.

Σημείωση: Αναλυτική παρουσίαση της έρευνας μπορείτε να αναζητήσετε στο: Στυλιανίδης, Σ. & Μαμαλούδη, Χ. (2015) Ψυχαναλυτικές Παρατηρήσεις για το νεοναζιστικό φαινόμενο στο πλαίσιο της Κρίσης στην Ελλάδα: Στοιχεία μιας Ποιοτικής Έρευνας, στο: Στυλιανίδης, Σ. (2015) (επιμ.) Ενδυνάμωση και Συνηγορία για μια Δημοκρατία της Ψυχικής Υγείας, Εκδόσεις Τόπος.

 

ΠΗΓΗ: prorata.gr

Περισσότερα Άρθρα...

Βρίσκεστε εδώ: Home Απόψεις

Δείτε μας στο YouTube

Ακολουθήστε μας στο Twitter

 

Βρείτε μας στο Facebook